Buchmesse

Het kan geen toeval zijn dat tien jaar na de Wende Hongarije het Schwerpunktthema van de internationale boekenbeurs in Frankfurt is....

Jan Luijten

Hongarije is het eerste Oost-Europese land dat de eer te beurt valt op de Frankfurter Buchmesse in de schijnwerpers te worden gezet. Hal 3 is voor krap een week het domein van de Hongaarse kunst, cultuur en wetenschap. Nieuw is dit jaar dat zowel de uitgevers van het uitverkoren land als de culturele exposities in één ruimte bijeen zijn gebracht.

Deze exposities hebben als gemeenschappelijke titel 'Hongarije onbegrensd', maar dat schrijvers, dichters en boeken centraal staan, ligt voor de hand. Herinnerd wordt aan de oudste Hongaarse boeken, en getoond wordt de geschiedenis van de ontwikkeling van het boek in Hongarije in deze eeuw. In de hal staan twaalf houten stellages, waarop boeken zijn geplaatst. Die worden gekroond met borstbeelden van Hongaarse grootheden uit vooral kunst, cultuur en wetenschap. Er is het beeld van de in 1937 gestorven dichter Attila József, van wie wordt gezegd dat hij de dichterlijke taal heeft vernieuwd, en van de in 1702 gestorven Miklós Misztótfalusi Kis, drukker, uitgever en maker van drukletters, die het vak leerde in Amsterdam.

Een speciale expositie is gewijd aan de schrijver Imre Madách en aan zijn in 1860 ontstane dramatische gedicht 'De tragedie van de mens'. Veel regels uit dit werk zijn in Hongarije gevleugelde woorden geworden.

De keuze van Hongarije als Gastland heeft zeker ook te maken met het feit dat het omschakelingsproces in de Hongaarse boekenbranche succesvol is verlopen. Zoals alle Oost-Europese landen moest Hongarije na 1989 de weg gaan van een centraal, door de staat geleide economie naar een vrijemarkteconomie - een proces dat nergens zonder pijn is verlopen. Dat gold ook voor de boekenbranche.

De jaren na 1989 werden onder meer gekenmerkt door een totale ineenstorting van het distributiesysteem, dat tot 1989 geheel in handen was van de staat. In Frankfurt werd deze week het verhaal verteld van een literaire uitgever buiten Boedapest die in die moeilijke overgangstijd boeken in een rugzak pakte, ze naar de hoofdstad sleepte om ze daar op straat te verkopen.

De Hongaarse uitgeverijen, voorzover ze het omschakelingsproces hebben overleefd, boeken nu echter goede resultaten. In 1997 en in 1998 was er een groei van 20 procent, zo wordt meegedeeld.

'De Hongaar is een gelukkig mens', zei de Hongaarse schrijver Péter Esterházy bij de opening van de Buchmesse met ironische ondertoon. Want alles heeft ook een schaduwkant. De Hongaarse schrijver György Dalos heeft in een artikel in de boekenbijlage van Die Welt geschreven: 'De prijs van boeken is te laag om de productiekosten te dekken, maar te hoog om de gebruikelijke oplage te bereiken.' Dat serieuze literatuur nog kan verschijnen 'is alleen te danken aan karige overheidssubsidies en de activiteiten van enkele particuliere stichtingen'. Maar hij moet wel toegeven dat steeds meer Hongaarse titels verschijnen.

Daarbij wordt in Frankfurt de Hongaarse literatuur hogelijk geprezen. De Duitse minister van Cultuur, Michael Naumann, verklaarde dat thans in Hongarije 'de meest levendige en opwindende literatuur van heel Europa te vinden is'. Bij Duitse uitgeverijen verschijnen meer dan honderd nieuwe vertalingen van Hongaarse boeken. Dat heeft te maken met de centrale rol van Hongarije nu op de Buchmesse. Maar dat is zeker niet de enige verklaring. Het heeft ook te maken met de kwaliteit van de boeken. Tot de meest vertaalde auteurs behoren Péter Nádas en Imre Kertész.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden