Brouwers' bank

René Franken van antiquariaat Demian in Antwerpen is voorzichtig: 'Er zijn verschillende nummers verkocht. Welke en hoeveel vertel ik liever niet....

Voorwaar, er is nog alle gelegenheid voor de fans van Jeroen Brouwers om vóór 3 juli, wanneer de verkooptentoonstelling eindigt, in het bezit te komen van een boek met opdracht, dan wel enkele cahiers waarin J.B. met potlood zijn artikelen, verhalen, romans en vertalingen heeft gekrabbeld.

Voor de minder fetisjistische lezer volstaat een gang naar antiquariaat De Slegte, waar het gehele oeuvre dat Brouwers bij De Arbeiderspers publiceerde, tegen afbraakprijzen kan worden aangeschaft. Nadat de in het Vlaamse Zutendaal woonachtige publicist enkele jaren geleden ruzie had gekregen met Arbeiderspers-directeur Ronald Dietz en was overgestapt naar Atlas (waar hij tot dusver alleen kruimelwerk uitbracht), besloot de genoemde uitgever de Brouwers-titels uit zijn fonds te verramsjen.

Daarop zocht de gekwetste schrijver zijn manuscripten bijeen en liet die uitstallen bij Demian in Antwerpen. Te koop zijn onder meer acht schoolschriftjes waarin Brouwers zijn vertaling van Robert Walsers De familie Tanner noteerde (Bfr. 125.000), het schotschrift Hier ligt Dietz hij rijmt op niets (idem), en de 'minuut' van een brief waarin de schrijver mevrouw Petrovic toestemming verleent om Het verzonkene en Zonder trommels en trompetten in het Servokroatisch te laten verschijnen: 'Moge het bijdragen/ aan/ troost en bemoediging van de bevolking die het leest.'

Slechts Bfr. 6000 doet de dummy van Bezonken rood, 'het ''blanco boek'' dat ik altijd heb willen schrijven'. Voor in Verhalen en levensberichten heeft Brouwers gezet: 'Deze heer/ moet een/ lul zijn:/ zo'n mooi/ boek in de/ ramsj te/ gooien.' Voorzien van deze opdracht plus signatuur, is het boek Bfr. 2000 waard geworden.

'Hoe komt men als schrijver aan de kost zonder behoorlijke verkoopcijfers? Draag een snipper handschrift ter veiling, voorzien van een authentiek stukje snot. . .,' schrijft Brouwers in het voorwoord van de catalogus Al dat papier, maar of hij veel wijzer zal worden van deze uitverkoop, moet worden betwijfeld.

Van zijn beroemdste boek Bezonken rood, geschreven in 1981, biedt hij het manuscript in vier stadia aan, van klad tot typoscript, voor hetzelfde bedrag (fl. 160.000) dat het Haagse Letterkundig Museum neertelde voor het manuscript van De avonden. En dan krijgt de gelukkige er ook nog het Volkskrant-knipsel bij ('opgevouwen en vergeeld', gedateerd 26 januari 1981), waarboven de auteur het eelt van zijn voetzolen verwijderde, zoals beschreven op pagina 37 en verder.

Vooralsnog heeft nog niemand zich voor dit topstuk gemeld, aldus René Franken. Nee, ook het Letterkundig Museum niet, bevestigt Sjoerd van Faassen: 'Met alle respect voor de heer Brouwers, maar wij zien toch wel een verschil in literair-historisch belang tussen het manuscript van De avonden en dat van Bezonken rood. De richtprijzen van Demian zijn zo hoog dat wij hebben besloten geen enkel nummer aan te schaffen.'

Niet vermeld in de catalogus, maar wel degelijk te bezichtigen in de Antwerpse Wolstraat en te koop voor de hoogste bieder is de bank waarop de ooit gevreesde en gerespecteerde Brouwers zijn grote roman De zondvloed heeft geschreven. 'Daar zijn fotografische bewijzen van', verklaart Franken, 'en meneer Brouwers heeft bezworen dat al zijn zweet in deze bank zit.'

Naast de broek van Belcampo en de stofzuiger van Vestdijk, zou de zweetbank van Brouwers toch een aardig curiosum kunnen zijn voor de collectie parafernalia van het Letterkundig Museum. Van Faassen blijft echter onwrikbaar: 'Wij willen ook de bánk van Brouwers niet. Die zou maar een sta-in-de-weg zijn.' Haast u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden