Bron van 'neutrino from hell' is buitenaards

De Neutrinodetector Icecube op de Zuidpool tast in het duister over twee inslagen in 2012 waarbij alle meters op tilt sloegen. Wat de bron is, weet niemand. Maar die bron ligt in het diepe heelal, vermoedt de Nederlandse fysicus Nick van Eijndhoven van de Vrije Universiteit Brussel, die in Icecube meewerkt.

Archieffoto van Antarctica.Beeld afp

Icecube is een detector met 86 strengen vol lichtsensoren die diep in het Zuidpoolijs zijn verzonken. Samen houden ze een kubieke kilometer ijs in de gaten op lichtflitsen die ontstaan als er een neutrino op een atoomkern in het ijs botst. Neutrino's zijn spookachtige deeltjes die ontstaan bij kernprocessen, maar die daarna nauwelijks interactie hebben met andere materie. Icecube is sinds 2010 in gebruik.

In 2012 deden zich twee inslagen voor, door de onderzoekers Bert en Ernie gedoopt, die ongeveer 100 miljoen maal meer energie hadden dan neutrino's die ontstaan bij bijvoorbeeld een verre sterexplosie of de zon. De herkomst was een raadsel.

Volgens Van Eijndhoven ligt de bron vrijwel zeker in het heelal en zijn de deeltjes niet ontstaan toen sterke kosmische straling de atmosfeer van de aarde raakten. 'Daarvoor is de energie te hoog.' Volgens een paper van de Icecube-onderzoekers die deze week werd vrijgegeven, komen de neutrino's uit dezelfde bron als de hoogenergetische kosmische straling zelf. Wat die bron is, blijft een raadsel. Mogelijk gaat het om röntgen-ontploffingen van verre sterren, of van massieve zwarte gaten in de kern van verre melkwegstelsels.

Of de twee neutrino's from hell wellicht zelfs uit dezelfde bron komen, is onbekend, zegt Van Eijndhoven. 'De detector zelf is niet gevoelig genoeg om als een telescoop te kunnen worden ingezet. Daarvoor is een combinatie nodig met reguliere telescopen en radiotelescopen.' Omdat neutrino's na hun ontstaan nagenoeg ongehinderd door het heelal zoeven, bieden ze ook een vrijwel onverstoorde blik recht in het hart van verre sterren en sterrenstelsels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden