Broeikaseffect bereikt Amerika

IN HET internationale debat over de opwarming van het klimaat heeft president Clinton gisteravond voorgesteld de uitstoot van broeikasgassen tussen 2008 en 2012 te stabiliseren op het niveau van 1990....

Op het moment dat hij spreekgestoelte beklom van de eerbiedwaardige National Geographic Society wist hij dat de Europese Commissie, Europese ministers van Milieu en de internationale milieuorganisaties diep teleurgesteld zouden reageren. De kritische reacties bereikten Washington al uren voordat de president het woord nam.

Niettemin zijn de voorstellen van de Amerikaanse president voldoende om in alle ernst te beginnen aan de onderhandelingen die over enkele weken in het Japanse Kyoto moeten leiden tot de concrete invulling van de Raamwerkconventie voor Klimaatverandering, waar 150 landen aan deel zullen nemen.

Of in Kyoto een bindend verdrag met duidelijke reductienormen zal worden gesloten, hangt nu mede af van de bereidheid van de Europese Unie een compromis te sluiten. Gezien de opstelling van Japan en de Verenigde Staten is het hoogst onwaarschijnlijk dat het Europese plan om de uitstoot van broeikasgassen in 2010 te verlagen tot 15 procent onder het peil van 1990 de uitkomst van de onderhandelingen zal zijn.

Dat was ook een zeer ambitieus plan, waarvan de haalbaarheid in de VS, maar ook in de EU zelf in toenemende mate in twijfel werd getrokken. Immers, zonder drastische veranderingen in het gebruik van fossiele brandstoffen zullen de grote EU-landen deze doelstelling niet halen. Het energieverbruik in landen als Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland is na een geringe daling namelijk weer aan het stijgen.

Misschien is het plan van Clinton bescheiden, maar ook met zijn doelstelling gaan grote investeringen in nieuwe technologiën en veranderingen in productie- en consumptieprocessen gemoeid. Hoe dan ook zal ook in het Amerikaanse model het wereldwijde patroon van steeds toenemende uitstoot van broeikasgassen worden doorbroken. Ook in Europa.

De EU komt ook onder zware druk te staan van de VS en Japan om landen als China, India en Mexico bij de afspraken te betrekken. Hoewel deze zich ontwikkelende landen op dit moment nog niet tot de categorie hoofdvervuilers gerekend kunnen worden, zal die situatie in 2030 veranderd zijn. Een verdrag zonder deze landen, zoals op dit moment nog de bedoeling is, zal zonder enige twijfel door de Amerikaanse Senaat worden afgewezen.

Bij alle kritiek op het vermeende bescheiden karakter van Clintons voorstellen moet worden bedacht dat hij onder grote politieke en maatschappelijke druk stond om helemaal niets te doen en 'Kyoto' gewoonweg te laten floppen.

Alle grote energieverbruikende ondernemingen zijn tegen een klimaatverdrag en alle economische adviseurs van de president en zijn financieel-economische ministers hebben gewaarschuwd voor drastische acties. Die druk heeft hij weerstaan, indachtig zijn verkiezingsbeloftes in 1992 en zijn rede tot de Earth Summit van de VN in juni van dit jaar. Dat is in de Amerikaanse context opmerkelijk. Zelfs als zijn plan 'Kyoto' haalt, wachten Clinton en Gore 'a hell of a job' om het Congres tot ratificatie te bewegen.

Voor vice-president Gore, die het beleid van de president voluit steunt, spelen ook electorale overwegingen een grote rol. De Amerikaanse vakbeweging AFL-CIO is bij lange na nog niet overtuigd van de ernst van het probleem en twijfelt aan de waarschuwingen voor veranderingen in het weer. Gore heeft de volle - financiële - steun van de bonden nodig om in de presidentsverkiezingen van 2000 een kans te maken. Europese ministers van Milieu, die volgende week in Washington komen lobbyen, doen er dan ook verstandig aan John Sweeney, de president van de AFL-CIO, Republikeinse senatoren en afgevaardigden niet over te slaan.

Clinton en Gore kan verweten worden dat zij de afgelopen jaren weinig hebben gedaan om de Amerikaanse samenleving te overtuigen van de ernst van het probleem van de opwarming van het klimaat. Na het echec met de energiebelasting van 1993 hebben zij om praktische en politieke redenen nauwelijks tot geen aandacht aan het klimaat besteed. Van consensus over de aard van het probleem en mogelijke oplossingen is daarom in de VS nog lang geen sprake.

Maar er is hoop. Positieve ontwikkelingen op het terrein van technologische doorbraken zoals 'fuel cell'-technologie en de opkomst van nieuwe bedrijven voor schone auto's als Energy Conversion Devices en Unique Mobility van de voormalige automakers Stempel (General Motors) en Iacocca (Chrysler) bleven te lang onderbelicht, maar krijgen nu aandacht.

Uit opiniepeilingen blijkt dat bij de Amerikaanse bevolking geleidelijk aan het besef doordringt dat 'global warming' een probleem is en de media geven sinds kort royale aandacht aan analyses en oplossingen. Daarom kan geconcludeerd dat in de VS het debat en de besluitvorming laat op gang is gekomen, maar dat president Clinton zijn land gecommitteerd heeft aan een verdrag met bindende reductienormen. En dat is winst.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden