Britten ruziën: wie is verantwoordelijk voor de Eerste Wereldoorlog?

Wie was verantwoordelijk voor de Eerste Wereldoorlog? Met een discussie over deze vraag is in het Verenigd Koninkrijk het herdenkingsjaar 2014 begonnen. Aanstichter van de Britse historicistrijd is de minister van Onderwijs Michael Gove. Deze ergert zich aan 'linkse academici' die weigeren de schuld bij Duitsland te leggen. Ook met Blackadder heeft hij het gehad.

Een Britse soldaar in een Duitse loopgraaf bij Ovillers, tijdens de Eerste Wereldoorlog. Beeld ap

In The Daily Mail had de Conservatief Gove eind vorige week uitgehaald naar historici die stellen dat alle betrokken landen een beetje verantwoordelijk waren voor de bloedige, vier jaar durende oorlog. Hij bekritiseerde vooral de marxistische Cambridge-historicus Richard Evans, die heeft beweerd dat Britse soldaten ten onrechte in de veronderstelling verkeerden dat ze indertijd voor vrijheid en democratie vochten. Volgens hem was de oorlog niet simpelweg het resultaat van militaire agressie en expansiedrift van keizer Wilhelm.

Evans kreeg bijval van Tristam Hunt, de televisiehistoricus die in het Lagerhuis zit als onderwijswoordvoerder van de Labour Party. In The Observer schreef hij dat het lang geen uitgemaakte zaak is dat de Duitsers het boetekleed moeten dragen voor de Great War. Daarbij wees Hunt op onderzoeken over de dubieuze rol van Servië en Rusland. Bovendien zou er in Duitsland genoeg verzet zijn geweest tegen de plannen van de keizer. Er zijn, zo concludeerde hij relativerend, 'meerdere geschiedenissen' mogelijk.

'Kraut-bashing'
De loopgravenoorlog ging verder in The Daily Express, waar Boris Johnson schreef dat als Hunt werkelijk meent dat het Duitse militarisme niet de oorzaak was, hij ongeschikt is als politicus. Johnson zei geen zin te hebben in 'Kraut-bashing' en slechts te willen denken aan het 'prachtige, vreedzame en democratische' Duitsland van nu. 'En dat komt omdat de Duitsers eerlijk tegen zichzelf zijn geweest'. Daarentegen, zo zei de burgemeester van Londen, 'willen de Lefties altijd de genante feiten aangaande de menselijke aard verhullen'.

Inmiddels had ook acteur Tony Robinson, beter bekend als de geplaagde Baldrick uit Blackadder, zich in de discussie gemengd. Immers, volgens Gove hebben satires als Blackadder, Dad's army en Oh. What a lovely war! bijgedragen aan het idee dat de Britse bijdrage aan de oorlog bestond uit een aaneenrijging van fouten en blunders. 'Blackadder is geen educatief programma,' verzekerde 'Baldrick', wiens sluwe plannen atijd faalden, 'Gove valt in feite geschiedenisdocenten af. Dat is onprofessioneel en onbehoorlijk.'

Gove heeft de afgelopen jaren pogingen ondernomen om het klassieke geschiedenisonderwijs in ere te herstellen, waarbij een patriottische visie op het eigen verleden niet wordt geschuwd. In het gewraakte artikel zei de bewindsman weinig fiducie te hebben in de voornemens van de ministeries van Cultuur en Buitenlandse Zaken om bij de aankomende herdenkingen de Duitse schuldvraag angstvallig te mijden.

Blackadder en zijn hulpje - 'I have a cunning plan' - Baldrick. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden