wetenschap kikker

Braziliaans gifkikkertje blijkt licht te geven

Onder een UV-lamp komt het lichtgevende skelet van de kortkopkikker tevoorschijn. Beeld NYU Abu Dhabi/Sandra Goutte

Een fel oranje gifkikkertje uit Brazilië blijkt nog kleurrijker te zijn dan eerst gedacht. De botjes van de amfibie zijn namelijk fluorescent. Biologen ontdekten dit toen ze probeerden te achterhalen hoe het dier communiceert met soortgenoten.

Hoe de kortkopkikker communiceert met soortgenoten was een raadsel voor wetenschappers. Het dier maakt een zoemende lokroep, maar heeft geen gehoororgaan om dit te horen. De wetenschappers vermoedden dat de kikkers met visuele signalen communiceren, bijvoorbeeld met patronen op het lichaam die het menselijk oog niet ziet. Daarom besloten de onderzoekers een UV-lampje bij het kikkertje te houden. Door het ultraviolet licht kwamen lichtgevende patroontjes tevoorschijn op de kop en de rug. De wetenschappers publiceerden hun bevindingen in vakblad Scientific Reports.

Het meeste licht komt van fluorescente platen op de rug en de kop van het kikkertje. Daarnaast bleek het hele skelet van het diertje licht te geven. De platen zijn echter duidelijker zichtbaar, omdat de huid op deze plekken flinterdun is. De wetenschappers ontdekten een lichtgevend skelet bij twee soorten kortkopkikkers, de Brachycephalus ephippium en de Brachycephalus pitanga. De kleur van het licht verschilt per leeftijd: jongere kikkers kleurden blauw en oudere varianten werden geel.

Roofdieren

Waar de kortkopkikkers het licht precies voor gebruiken, is nog onduidelijk. Het kan zijn dat de kikkers het gebruiken voor onderlinge communicatie, of om roofdieren af te schrikken. Mensen kunnen het licht alleen zien als ze een speciale lamp bij het dieren houden, maar mogelijk zijn de ogen van deze kikkers of andere dieren gevoeliger voor kleine hoeveelheden ultraviolet licht.

Fluorescentie komt bij dieren vaker voor, maar dan is dat meestal aan de buitenkant van het lichaam. Zo hebben sommige papegaaien lichtgevende veren. Het effect komt aanzienlijk minder vaak voor binnenin het lichaam, stellen de wetenschappers. Bij één soort kameleon werd vorig jaar nog een lichtgevend skelet ontdekt, maar nog bij geen enkel ander gewerveld dier.

De wetenschappers vergeleken hun bevindingen op het punt van fluorescentie met twee verwante kikkersoorten  te vergelijken. Volgens Remco Stuster van de vereniging van kikkerliefhebbers Dendrobatidae Nederland, niet bij dit onderzoek betrokken, hadden de wetenschappers meer soorten bij het onderzoek moeten betrekken. ‘Ik weet zeker dat ze over onderzoeksmateriaal van andere soorten beschikken, dus het is wel vreemd dat die niet in de analyse zijn meegenomen.’ Afgezien daarvan vindt Stuster wel dat de onderzoekers ‘mooi werk’ hebben geleverd. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden