Bouw monstertelescoop op heilige berg lamgelegd

Een maand nadat een begin zou zijn gemaakt met de bouw van de internationale Thirty Meter Telescope is er op Mauna Kea, Hawaii, nog steeds geen schop in de grond gegaan. De raad van toezicht van het Office of Hawaiian Affairs boog zich vandaag opnieuw over de bezwaren en protesten van de oorspronkelijke bewoners van de archipel. De graafmachines en bulldozers staan voorlopig werkloos aan de kant van de weg, ergens halverwege de 4200 meter hoge vulkaantop.

Een artist's impression van de Thirty Meter Telescope. Beeld ap

Mauna Kea ('witte berg') is de heiligste berg in de Hawaiiaanse mythologie. Hier vond de schepping van de wereld plaats, toen de hemelgod Wakea de aardegodin Papa ontmoette. Maar Mauna Kea is ook een van de beste plaatsen ter wereld voor astronomisch onderzoek. Sinds eind jaren zestig zijn hier 13 verschillende telescopen verrezen, waaronder de twee kolossale Keck-telescopen, met een spiegelmiddellijn van tien meter. Twee jaar geleden werd officieel toestemming verleend voor de bouw van de nog veel grotere Thirty Meter Telescope (TMT), een project van de Verenigde Staten, China, Japan, India en Canada.

Protest tegen de 'ontheiliging' van Mauna Kea is er altijd wel geweest, maar nooit zo grootschalig als de afgelopen tijd. Het begon in oktober vorig jaar met een verstoring van de officiële start van het TMT-project. Vier weken geleden, toen op Big Island de eerste bouwwerkzaamheden zouden beginnen, arresteerde de politie 31 actievoerders vanwege het blokkeren van de toegangsweg naar het observatorium. Op 21 april gingen honderden Hawaiianen de straat op in Honolulu, op het eiland Oahu. 'We zijn niet tegen de TMT,' aldus activist Lanakila Mangauil vorige week in een speech voor het Office of Hawaiian Affairs, 'maar zet 'm niet op onze mauna. We helpen jullie wel met het zoeken naar een andere plek. Maar doe het niet hier.'

Inwoners van Hawaii demonstreren tegen de bouw van de monstertelescoop. Beeld ap

Hier roken de vulkanen

Op Big Island, het grootste eiland van Hawaii, besef je te lopen over een planeet die nog steeds gloeit. Niks bloemen en kokosnoten, hier roken de vulkanen en dampt de lava.

Niet zichtbaar vanaf heilige punten

Organisaties als Sacred Mauna Kea vragen wereldwijd aandacht voor hun zaak via Twitter en Facebook. Tot de actievoerders behoren voormalig sterrenwacht-medewerkster Kealoha Pisciotta, acteur Jason Mamoa, die Khal Drogo speelt in Game of Thrones, en professioneel surfer en would be-politicus Dustin Barca.

Ook activistische milieuorganisaties scharen zich achter de protesten: afgelopen zondag is de website van de Thirty Meter Telescope korte tijd gehackt door Anonymous Operation Green Rights. Dat de prominente Californische astronome Sandy Faber (fervent voorstander van de TMT) het anderhalve week geleden in een uitgelekte interne e-mail had over 'een horde autochtone Hawaiianen die liegen over de impact van het project op de berg' hielp niet echt.

Volgens Sandra Dawson, binnen de TMT Observatory Corporation verantwoordelijk voor de relatie met de Hawaiiaanse gemeenschap, is er zeven jaar hard gewerkt om aan alle juridische voorwaarden te voldoen, en zijn er minstens dertig publieke hoorzittingen gehouden om alle bestaande bezwaren te bespreken. Bovendien is gekozen voor een locatie die niet zichtbaar is vanaf de heilige punten op de bergtop, waar geen bedreigde planten of insecten voorkomen, en die geen archeologische artefacten bevat. 'We blijven de Hawaiiaanse cultuur respecteren,' aldus Dawson; 'in samenwerking met de Universiteit van Hawaii en met de staat Hawaii werken we momenteel aan nieuwe resoluties. De huidige protesten zullen niet leiden tot een herlocatie van de telescoop.'

Sommige sterrenkundigen vinden echter dat enige terughoudendheid geboden is. 'Het valt niet mee om toe te geven dat wat goed is voor jou, slecht kan zijn voor anderen,' twitterde astrofysicus Emily Rice van het College of Staten Island in New York eerder deze maand. 'Sterrenkunde is fantastisch, maar het is geen kwestie van leven of dood. We kunnen de tijd nemen om dingen goed te doen en een voorbeeld te stellen.' En theoreticus Chanda Prescod-Weinstein van het Massachusetts Institute of Technology vindt dat er serieus gekeken zou moeten worden naar een andere locatie voor de Thirty Meter Telescope. 'De tegenstanders ervaren het project als een vorm van kolonialisme. Daar zou meer begrip voor moeten zijn.'

Een van de actievoerders: acteur Jason Mamoa, die Khal Drogo speelt in Game of Thrones.
Mauna Kea is ook een van de beste plaatsen ter wereld voor astronomisch onderzoek. Beeld ap
Sterren boven de Mauna Kea. Beeld afp
Een artist's impression van Mauna Kea en de montertelescoop. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden