Boek geeft unieke kijk in wereld van ontspoorde hoogleraar Stapel

Een meedogenloze meesteroplichter? Welnee, eerder een eenzame, onzekere man die bij gebrek aan talent valt voor de verleiding van valsspelen. Dat is het beeld dat Diederik Stapel van zichzelf neerzet in zijn boek Ontsporing, dat vandaag verschijnt bij uitgeverij Prometheus.

Diederik Stapel.Beeld anp

Voor de Tilburgse sociaal-psycholoog begon de ellende niet toen hij eind 2011 tegen de lamp liep. Hij voelde de pijn van het bedrog al veel eerder, een pijn die met elk verzonnen onderzoek groter werd. 'Snel, hijgend, over mezelf struikelend op weg naar de finish, typte ik de data in, doodsbenauwd om onderweg te moeten stoppen en de berm vol te kotsen.'

Daar zat hij dan, in zijn auto, zogenaamd op weg naar het volgende mediagenieke experiment, deze keer met betrekking tot de uitwassen van de westerse consumptiemaatschappij. Hypothese: proefpersonen die zojuist op een koffiebeker het woord 'kapitalisme' hebben gezien, gaan zich meer te buiten aan M&M's dan proefpersonen die de boodschap niet hebben gezien.

Uiteindelijk at Stapel de M&M's zelf op. Een hele tas vol. En in zijn boek is hij zich bewust van de symboliek daarvan: hoe de professor en de proefpersoon samenvallen in één persoon, die inderdaad geen maat weet te houden.

Lang niet alle scenes in Ontsporing zijn zo raak als deze. De 'wetenschappelijke thriller' die de lezer op de achterflap wordt beloofd, is vaak meer een veredeld dagboek. Dat Diederik bij een toneelstuk op de kleuterschool de hoofdrol van 'Kaboutertje 1' misliep; wat doet het ertoe?

Toch biedt het boek een buitenkans om in de belevingswereld te duiken van de ontsporende psychologie-professor die alweer meer dan een jaar zwijgend in de beklaagdenbank zit. Zijn familie is hem trouw gebleven, voor de rest heeft hij bijna alles verloren. Hij hoopt ooit weer ergens te kunnen werken, maar beseft dat dat nog lang kan duren.

'Ik moet mezelf in het donker bewaren totdat dit over is. In een weckpot op een stoffige plank in een hoek van de kelder. Totdat iedereen me vergeten is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden