Blindvallen

Een stoel wegtrekken net als iemand wil gaan zitten, geldt in sommige kringen als een leuke grap. Dat leidt tot grote schrik, maar bovendien is dat heel gevaarlijk, zegt de volksmond....

Hoeveel mensen zouden daar in de loop der jaren al het slachtoffer van zijn geworden? Want er worden door grapjassen heel wat stoelen te vroeg weggetrokken. Om maar niet te spreken van stuitvallen in zwembaden of tijdens de wintersport, waarom vooral het snowboarden bekend staat.

Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde kreeg de vraag in januari 1989 ook voorgelegd. In de rubriek Vraag en Antwoord van dat nummer werd bericht dat 'uitgebreid speuren in de literatuur en raadplegen van verschillende experts geen enkele beschrijving hebben opgeleverd van iemand die blind is geworden van een val op zijn stuit.'

En zo is het vandaag de dag nog steeds. Er zijn geen gevallen bekend van acute blindheid die zou zijn veroorzaakt door een val op de stuit. Theoretisch is het misschien wel mogelijk dat zo'n val leidt tot een beschadiging van de oogzenuw of tot een bloeding of vochtophoping in de hersenen als gevolg van een zware hersenschudding. Dat zou tot blindheid kunnen leiden.

We kijken weliswaar met onze ogen, maar zien gebeurt eigenlijk in onze hersenen en wel op een plek in het achterhoofd. Onze ogen vangen het licht op, dat in het netvlies wordt omgezet in elektrische stroompjes. Deze worden via de oogzenuw naar ons achterhoofd geleid. In de occipitale hersenen, in het achterhoofd dus, wordt het beeld dan geprojecteerd.

Iemand die, letterlijk, op zijn achterhoofd valt kan een hersenschudding oplopen. Hoe erg de daarop volgende vochtophoping of bloeding is, hangt af van de plek van de klap. Bij een hersenschudding krijgt iemand bovendien eigenlijk altijd twee klappen: op de plek zelf en daar recht tegenover. De hersenen schudden echt door elkaar.

Als iemand een harde val maakt op zijn stuitje zou dat - alweer theoretisch - wellicht een soort schokgolf tot gevolg kunnen hebben die via het ruggenmerg de hersenen kan bereiken en daar een soort hersenschudding veroorzaakt. Of dat ook in het echt gebeurt, is niet bekend. En wetenschappelijk onderzoek naar dat effect is om ethische redenen niet mogelijk.

Tijdelijke blindheid als gevolg van een val of ongeluk is in de medische literatuur wel bekend. Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde meldt dat er 'goed gedocumenteerde publicaties zijn over voorbijgaande blindheid bij kinderen met occipitale, niet-perforerende schedeltraumata', kinderen dus die hard op hun achterhoofd zijn gevallen.

Acute blindheid als gevolg van een val op het stuitje of een harde klap is dus vooral theorie. Maar er is wel een risicogroep. Dat zijn mensen die heel erg bijziend zijn en een zwak netvlies hebben, zegt hoofd van de polikliniek oogheelkunde van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, dr. Nora Regensburg.

'Bij een harde klap op het hoofd of hard vallen kan er een gaatje in het netvlies komen waardoor, en dan meestal in één oog, het gezichtsvermogen kan wegvallen. Dat gebeurt overigens niet acuut, maar meestal pas na één of twee dagen.'

Toch maar geen stoelen onder iemand wegtrekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.