'Bioasfalt' biedt zicht op duurzamer wegdek

In de stromende regen rijden vrachtwagens over een gloednieuw wegdek. Voor de deur van aannemingsbedrijf H4A op het industrieterrein van Zeeland Seaports in Sas van Gent testen ze een baanbrekend concept in de wegenbouw: de steentjes en zand in dit wegdek zijn aan elkaar geplakt met lignine, de houtstof waaraan bomen en struiken hun stevigheid ontlenen.

Bedrijfsleider Martijn Verschuren van H4A toont bij het proefvak in Zeeland een stukje bioasfalt.Beeld Arie Kievit

Onlangs is het proefvak officieel geopend. Sinds juni rijden trucks over het 70 meter lange wegvak. Vervolgens denderen ze over een soortgelijk proefvak met zogenoemd lagetemperatuursasfalt. Dan volgt een tracé waarin stukgemalen autobanden zijn verwerkt en ten slotte volgt een conventioneel stuk asfalt. 'Het bijzondere aan het wegvak met lignine is dat er na vier maanden geen enkele bijzonderheid is waar te nemen', zegt bedrijfsleider Martijn Verschuren van H4A. 'Je ziet niks en dat is precies de bedoeling.'

Als het 'bioasfalt' zich ook komend najaar en winter goed houdt, ligt een fraaie verduurzaming van de wegenbouw in het verschiet. 'Lignine is een onuitputtelijke grondstof. We hebben er eindeloze hoeveelheden van', zegt onderzoeker Richard Gosselink van Wageningen UR Food&Biobased Research. Als afvalstof komt het bijvoorbeeld ook vrij bij de papierindustrie.

Gosselink ontdekte vorig jaar in het lab dat lignine net zo goed plakt als bitumen. 'Ook lijdt het bindmiddel niet onder UV-licht en zwelt of krimpt het evenmin door regen of zon', zegt de onderzoeker. In zeer kort tijdsbestek ligt er nu dit proefvak in Zeeland.

Renovatie

In Nederland wordt jaarlijks tien miljoen ton asfalt gebruikt voor aanleg en renovatie van wegen. 4 tot 5 procent daarvan is bitumen, het allerlaatste, stroperige restant van olieraffinage. Bitumen blijft over nadat de oliemaatschappijen er lichtere en commercieel aantrekkelijke fracties als kerosine, benzine, diesel en stookolie hebben uitgehaald. Lignine zou dus 400- tot 500 duizend ton bitumen uitsparen en zo de opmaat kunnen vormen voor een meer 'biobased' infrastructuur, die minder afhankelijk is van fossiele grondstoffen.

Verschuren ziet nog een voordeel. 'De kwaliteit van bitumen neemt af en tegelijk wordt het spul duurder, doordat de olieconcerns steeds meer waardevolle stoffen uit de olie weten te raffineren.' Op het kleine bedrijfslaboratorium van H4A toont hij monsters van de verschillende proefvakken. Het lignineblok ruikt naar open haard. 'Dat zeiden de wegwerkers ook, toen ze het bioasfalt aanbrachten.'

Bij het Asfalt Kennis Centrum (AKC) in Venlo heeft directeur Paul Landa hoge verwachtingen van de proef. 'Lignine is keihard, waardoor auto's er mogelijk beter overheen rollen en minder spoorvorming optreedt.' Een ander voordeel is dat het bruinkleurige ligninepoeder tot minder hoge temperaturen hoeft te worden verhit voordat het zijn kleverige kunsten gaat vertonen. 'Het scheelt zomaar 20 tot 30 graden ten opzichte van bitumen, dus daar boeken we eveneens energiewinst', zegt Landa.

Koploper

In de proef met het bioasfalt is sprake van 50 procent lignine en 50 procent bitumen. 'Een groter aandeel kan als we ook nog lijnolie toevoegen als lichtere component', meent Landa.

Al sinds de eerste oliecrisis van 1973 is Nederland koploper in de recycling van asfalt. 'Het gebruik van biologische bindmiddelen als lignine, lijnzaadolie en ook cashewnotenolie is een nieuwe stap', constateert André Molenaar, emeritus hoogleraar wegbouwkunde aan de TU Delft en niet betrokken bij de bioasfaltproef. Hij waarschuwt wel dat lijnolie weer landbouwgrond vergt.

Het was overigens nog niet eenvoudig en goedkoop om lignine te krijgen voor de proef. Maar dat kan snel veranderen, denkt onderzoeker Gosselink. 'Als er afvalstromen uit de papier- en pulpindustrie en uit de productie van bio-ethanol beschikbaar komen en meer vraag naar bioasfalt ontstaat, zal de prijs zakken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden