Beroepsgeheim medici niet langer heilig

Verzekeringsartsen moeten in de toekomst verplicht inzage geven in de vertrouwelijke medische dossiers van hun cliënten als er vermoedens zijn van misbruik met uitkeringen of zorggelden. Het traditionele beroepsgeheim van artsen moet in die gevallen wijken voor fraudebestrijding.

Beeld ANP

Dat is de kern van een conceptwetsvoorstel waaraan de ministeries van Volksgezondheid, Veiligheid en Justitie en Sociale Zaken werken. Na de zomer zal de wet waarschijnlijk ter consultatie worden voorgelegd aan belanghebbenden, zo bevestigen bronnen.

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid wil tot die tijd niet reageren. 'We zitten nu nog in de ambtelijke voorbereidingsfase,' aldus een woordvoerder.

Ambtelijk werkdocument

Een 'ambtelijk werkdocument', inclusief een toelichting op de conceptwet, is wel rondgestuurd naar enkele betrokken organisaties. Het stuk is ook in handen van de Volkskrant. De plannen richten zich op 'beoordelende artsen' en medisch adviseurs die werken bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB), het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en uitkeringsinstantie UWV. Zij beslissen of een persoon recht heeft op een uitkering of zorggeld.

De voorstellen leiden binnen de sector nu al tot kritiek. 'Een meldingsplicht gaat tien bruggen te ver', zegt Jim Faas, voorzitter van de vereniging van verzekeringsagenten, NVVG. 'We krijgen een dubbele pet op: arts en frauderechercheur. Het beroepsgeheim wordt verkwanseld voor finan-
ciële belangen.'

Ook de overkoepelende artsenorganisatie KNMG reageerde zaterdag negatief, in dagblad Trouw dat als eerste berichtte over de conceptwet. Wat bij de belangenverenigingen vooral steekt is dat het kabinet de artsen wil verplichten de patiëntendossiers te delen. De beroepsgroep ging er tot dusver vanuit zelf die afweging te mogen maken.

Kantoor van de Sociale Verzekeringsbank in Rotterdam. Beeld anp

Beroepsgeheim

Artsen mogen nu hun beroepsgeheim slechts in uitzonderlijke gevallen schenden, bijvoorbeeld als er een acuut gevaar dreigt voor iemand. In de conceptwet wordt dat principe bij verzekeringsartsen omgedraaid. Bij vermoedens van fraude zijn die artsen verplicht hun geheimhouding te verbreken, zij het met enkele beperkingen. Zo mag de arts niet meer informatie vrijgeven dan noodzakelijk is en moet de melding 'proportioneel' zijn.

In het werkdocument wordt niet gerept over mogelijke sancties bij weigering, wel staat er dat een arts die inzage geeft voortaan niet meer voor de tuchtrechter zal kunnen worden gedaagd.

Het beroepsgeheim van verzekeringsartsen, vroeger vaak keuringsartsen genoemd, staat al jaren ter discussie. Een arts van het UWV moest in 2010 voor de tuchtrechter verschijnen omdat zij vermoedens van fraude had gemeld. Volgens de cliënt had zij daarmee haar beroepsgeheim geschonden.

Onderzoek

In 2011 liep een onderzoek naar twee psychiaters die betrokken waren bij een miljoenenfraude met uitkeringen en pgb's ernstige vertraging op. De twee mannen voorzagen kerngezonde mensen van nepdiagnoses om zo voor miljoenen aan uitkeringen te incasseren. Het Openbaar Ministerie slaagde er lange tijd niet in de patiëntendossiers in te zien, omdat die vielen onder het beroepsgeheim.

Minister Schippers van Volksgezondheid kondigde eind 2013 aan dat ze met nieuwe wetgeving zou komen. De bewindsvrouw erkent het belang van het beroepsgeheim, maar meent dat patiënten ook baat hebben bij betaalbare zorg. Dat kan volgens haar alleen met effectieve fraudebestrijding.

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid Beeld anp

Doorgeschoten

Volgens Faas van de NVVG schiet Schippers door. 'Het beroepsgeheim wordt aangetast, terwijl helemaal niet duidelijk is hoe vaak dat nou een belemmering vormt voor fraudeonderzoek. Dit raakt ook niet alleen verzekeringsartsen, want specialisten en huisartsen voorzien ons ook van informatie. Moeten we die informatie dan ook delen?' Faas pleit voor een onafhankelijk meld- en adviespunt waar artsen terecht kunnen als ze vermoedens van fraude hebben.

SP-Kamerlid Renske Leijten, die al eerder in aanvaring kwam met Schippers over het beroepsgeheim van artsen, is kritisch over de conceptwet. 'Dit is helemaal niet nodig. Er zijn meer dan genoeg middelen om fraude aan te pakken, maar dan moet je er wel in investeren. Dat Schippers nu het beroepsgeheim aanpakt, is vooral een poging om te maskeren dat de aanpak van fraude niet op orde is.'

Beeld thinkstock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden