Ben je beter af met een smalle neus?

Neuzen zie je in alle soorten en maten: lang, kort, breed, smal, gehaakt of met de punt omhoog. Het valt wel op dat de meest voorkomende neusvorm in verschillende werelddelen lijkt te verschillen. In Zuidelijk Afrika zie je veel brede neuzen, in Europa heeft de smalle, lange neus juist de overhand. Zit daar een evolutionaire verklaring achter, en ben je in het gure Hollandse klimaat beter af met een smalle neus?

Beeld thinkstock

Dat klimaat en neusvorm met elkaar te maken hebben, lijkt op het eerste gezicht logisch. Naast de reukzin is de belangrijkste functie van de neus het opschonen van de ingeademde lucht. Elke ingeademde teug gaat in de neusholtes door een doolhof van slijmvlies en trilharen, die de lucht filteren, bevochtigen en opwarmen. Daarmee verklein je de kans op luchtweginfecties. In koude, gure klimaten zoals het Europese vervult een smalle, lange neus deze functie beter dan een brede neus, zo is het idee.

Recent werd deze veronderstelling getoetst door een team wetenschappers in een publicatie in het vakblad PLoS Genetics. De onderzoekers maakten van 4.000 mensen uit Noord-Europa, West-Afrika en Oost-Azië een 3D-scan van de neus. Vervolgens vergeleken ze de neuzen op onder andere lengte, breedte en grootte van de neusgaten. En jawel: er bleek een direct verband tussen temperatuur en luchtvochtigheid en de breedte van de neusgaten. In koude, gure klimaten is de gemiddelde neus smaller dan in warme, vochtige gebieden.

Maar de onderzoekers hielden een slag om de arm: het door hen gevonden verband hoeft niet te betekenen dat het klimaat echt de oorzaak is voor de verschillende neuzen. Wellicht hebben Europeanen wel gewoon een grotere esthetische voorkeur voor smalle neuzen, waardoor deze een evolutionair voordeel biedt.

KNO-arts Rico Rinkel (VUmc) sluit zich aan bij die laatste verklaring. Volgens hem valt het met de gezondheidsvoordelen van een smalle neus namelijk wel mee. 'De werking van je neus wordt vooral bepaald door de hoeveelheid slijmvlies', legt hij uit. 'Dat slijmvlies zit opgevouwen in de neusholte. Als je al dat neusslijmvlies helemaal uit zou vouwen, kan het wel zo groot zijn als een biljartlaken. Het slijmvlies in het uitstekende stuk van je neus vormt hoogstens een klein hoekje van dat laken.' Of dat hoekje groot of klein is, maakt volgens Rinkel relatief nauwelijks iets uit voor de filterende werking van de neus.

Dat de uitstekende neus van de mens überhaupt weinig gezondheidsvoordelen oplevert, bleek ook wel uit een studie uit 2016 in PloS Computational Biology. Japanse onderzoekers vergeleken met een computermodel de puntige neus van mensen met de snuit van onze evolutionaire achterneven: makaken en chimpansees. Hun platte snuit bleek de lucht juist effectiever te filteren en verwarmen dan de mensenneus. Het lijkt er dus op dat onze uitstekende neus überhaupt weinig voordelen biedt, of hij nou smal is of breed.

Ook een vraag? gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden