Beeld van oerknal blijkt stof Melkweg

Pijnlijk moment voor de kosmologie. Een klein jaar na de triomfantelijke bekendmaking dat sporen van de vroegste momenten van de oerknal waren ontdekt, blijkt dat een vergissing. De sporen zijn afkomstig van van stof in de Melkweg, niet van de oerknal.

De BICEP2 telescoop (links op de foto) in het Dark Sector Lab nabij de geografische Zuidpool. Beeld Steffen Richter, Harvard University
De BICEP2 telescoop (links op de foto) in het Dark Sector Lab nabij de geografische Zuidpool.Beeld Steffen Richter, Harvard University

Komende dinsdag publiceert het Amerikaanse Bicep2-team dat vorig jaar de ontdekking claimde een nieuwe analyse, samen met het concurrerende Planck-team. Zij concluderen samen dat subtiele patronen in de radiostraling uit het universum geen teken kunnen zijn van de zogeheten kosmische inflatie. Al ongeveer sinds de bekendmaking waren er twijfels over de Amerikaanse claim

Bicep2 had die zogeheten B-mode patronen met een radiotelescoop op de zuidpool gemeten in een klein deel van de zuidelijke sterrenhemel. Daarbij was er vanuit gegaan dat de invloed van kosmisch stof gering moest zijn. Het Europese Planck-project bekeek de afgelopen maanden opnieuw zijn eigen metingen van hetzelfde gebied, en concludeert nu dat stof er wel een dominante rol speelt. Bicep2 zal dat dinsdag op een nieuwe persconferentie ook onderkennen.

Tegenvaller

Die nieuwe analyse is een tegenvaller voor de kosmologie, omdat rechtsreeks bewijs voor kosmische inflatie een sluitend verhaal over de oerknal zou opleveren. Volgens de inflatietheorie van Alan Guth en Andrei Linde onderging het nog kleine universum pal na de oerknal 13,7 miljard jaar geleden een onvoorstelbaar snelle uitdijing, omdat ruimte en tijd overkookten. Dat verklaart waarom het huidige heelal tot in de verste uithoeken min of meer gelijk oogt.

Inflatie is op andere manieren al door andere radiotelescopen waargenomen. Bicep2 meende vorig jaar rimpelingen in de radiostraling te zien die meer details over de inflatiefase gaven. Grondlegger Alan Guth zei zaterdag in de Volkskrant dat het falen van Bicep2 hem geen grote zorgen baarde. 'Inflatie is allang geen punt van twijfel meer. Hooguit de details ontbreken nog.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden