INTERVIEW

Beatrice de Graaf: 'We gaan voor wetenschaps-Oscars'

Als mede-voorzitter heeft ze ingezet op 5.500 publieksvragen voor de Wetenschapagenda. 'Maar het gaat om de kwaliteit, niet om de kwantiteit.'

Beatrice de Graaf Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Hoogleraar internationale betrekkingen en medevoorzitter van de Nationale Wetenschapsagenda Beatrice de Graaf heeft de website wetenschapsagenda.nl permanent open op haar smartphone. In een onderlinge pool heeft ze gegokt dat er binnen een maand 5.500 vragen zouden binnenkomen. Indienen kan nog tot vrijdag 1 mei.

De Graaf: 'Collega-voorzitter Alexander Rinnooy Kan zat wat lager: op 4.500, maar er zijn mensen die denken dat het een soort hockeystick wordt: een vlak begin en dan alsnog scherp omhoog. De waarheid is dat we geen idee hadden of en hoe het zou lopen', zegt ze een kleine week voor de sluiting van de inzendingen.

Verrast over de respons?

'We bereiken veel mensen. Maar waar het echt om gaat, is de kwaliteit van de vragen. Die moet hoog zijn. De eindselectie van honderd essentiële vragen, na peerreview door vijf jury's, moeten de Oscars zijn, niet het Eurovisie Songfestival.'

Mooie vragen?

'Ik zie prachtige dingen langskomen. Hier, wat vertelt onze taal ons over ons verleden? Of een vraag over het wegvallen van religie en waar mensen dan troost vinden. Mooi vind ik zoiets.'

Volgens de spelregels mogen alleen vragen worden ingediend waarop nog geen wetenschappelijk antwoord is. Dat lukt niet, is mijn indruk.

'In dit stadium geeft dat niet. Iedereen moet het woord kunnen nemen, Het goede nieuws is wel dat we waar mogelijk gaan proberen iedereen antwoord te geven, via aangesloten onderzoekers en instellingen. Er hebben zich zelfs al slimme studenten gemeld die dat wel willen doen. Tegen betaling, trouwens, dus dat moeten we nog wel even goed bekijken.'

Er ontbreken ook veel onderwerpen: ik zie nauwelijks sociologie, maar ook geen scheikunde of wiskunde.

'O, maar niet alles hoeft in dezelfde mate aan de orde te komen. Er bestaat ook zoiets als ongebonden onderzoek en de minister heeft nadrukkelijk gezegd dat daarvoor ruimte moet blijven. Ik hoorde trouwens net dat een groep wiskundigen overweegt de zogeheten Milleniumvraagstukken in te dienen. Dat zijn de tien moeilijkste bewijzen die er zijn, er zijn zelfs miljoenen uitgeloofd voor wie ze levert. Zoiets kan ook.'

(tekst loopt door onder de foto)

Afdeling zonnecellen van Universiteit Utrecht. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hoe bindend wordt de wetenschapsagenda nou eigenlijk?

'Formeel ga ik daar niet over, dat is aan de minister. Maar natuurlijk is dit wel een gouden kans om met elkaar vast te stellen wat we als betrokken land belangrijk vinden. En trouwens ook om te benadrukken dat er in Nederland misschien toch meer geld naar wetenschap moet.'

Gaan onderzoekers iets van de agenda merken?

'Soms. Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat het slim is bij de aanvraag van financiering in de valorisatieparagraaf aan te sluiten bij een onderwerp op de agenda, als dat even kan.'

Zelf ook nog stiekem een vraag ingediend?

'Nog niet gedaan, maar ik heb hem wel in mijn hoofd: wat kunnen we leren van historische voorbeelden van radicalisering? En deradicalisering, trouwens, want die zijn er ook.'

Een greep uit de inzendingen

• Is het een weeffout of onvermijdelijk dat een democratie zich volgens de eigen spelregels kan opheffen?

• Bestaat er een verband tussen de beloning van wetenschappers en hun relevante ontdekkingen?

• Is het combineren en stapelen van vaccins in baby's veilig?

• Waarom sport de een wel en heeft de ander er de pest aan?

• Kunnen we de diepe ondergrond gebruiken?

• Is de krimp in de grensregio's tegen te gaan?

• Kun je forensisch dna manipuleren?

• Veranderen jonge mensen door het intensieve gebruik van sociale media?

• Kun je met piëzo-elektrische elementen duurzame energie opwekken?

• Hoe bereiken we wereldvrede?

• Wat is wetenschap?

• Hoeveel vatbaarder ben je als je lijdt aan slapeloosheid?

• Hoe komt het dat sommige mensen met ongunstige genen toch gezond blijven?

• Kan een vliegtuig opstijgen vanaf een magneetzweeftrein?

• Hoe wordt erfgoed beïnvloed door klimaatverandering en wat is daaraan te doen?

• Hoe herken je snel en volledig haatzaaien op internet?

• Kan juridische en strafrechtelijke informatie veilig worden opgeslagen in een Cloud?

• Waar zit de identiteit bij een hoofdtransplantatie?

• Wanneer worden geleerde eigenschappen doorgegeven bij de verwekking van kinderen?

• Hoe komen rokers van hun verslaving af?

• Waarom kunnen mensen beschadigde lichaamsdelen niet herstellen als salamanders?

• Wanneer is meertaligheid een troef en wanneer een handicap?

• Hoe kun je met een vloeistof een zwart gat nabootsen?

• Is betalen op internet nog wel veilig als quantumcomputers bestaan?

• Hoeveel boterhammen bestaan er op de wereld?

• Kent migraine subgroepen?

• Waarom zijn geesteswetenschappen zo onpopulair?

• Waarin verschillen foto's van professionals en burgers?

• Waarom spreken jonge allochtonen anders dan autochtonen?

• Hoe kan het dat er zoveel depressie bestaat als Nederland in de top-5 van gelukkigste landen staat?

• Wat zegt de Zwarte Pietendiscussie over het hedendaagse Nederland?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden