‘Batman zou z’n kamer wel opruimen’ – presteren kinderen verkleed als superheld beter?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: ‘Kinderen presteren beter als ze zijn verkleed als Batman.’

Beeld ANP

Van wie komt de claim?

Heeft je kind geen zin om zijn kamer op te ruimen en is Batman zijn favoriete held? Laat hem dan het klusje eens doen met een zwarte cape om. Als opruimende superheld Batman (of een andere held) vervult het kind de opdracht stukken beter. De tip verscheen onlangs op de website van het Amsterdamse opvoedkundige bureau Buro Bloei. Het advies is gebaseerd op een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Child Development: The Batman Effect: Improving Perseverance in Young Children. Het artikel kreeg een tijdje geleden veel aandacht in allerlei media, zoals Metronieuws.

Klopt het?

De Amerikaanse auteurs van het artikel lieten 180 kinderen een saaie taak uitvoeren op de computer. Naast de computer lag een iPad met een spelletje. Alle kinderen kregen te horen dat het erg belangrijk was om de taak uit te voeren, maar ze mochten zelf bepalen wanneer ze pauzeerden met de iPad. De kinderen werden opgedeeld in drie groepen van 4- en 6-jarigen. Groep een kreeg de opdracht zichzelf regelmatig af te vragen: ‘Ben ik hard aan het werk?’ Groep twee moest over zichzelf in de derde persoon spreken, bijvoorbeeld: ‘Is Max hard aan het werk?’ De kinderen uit de derde groep moesten een superheld kiezen: Batman, Bob de Bouwer, of Rapunzel. Zij kregen een kledingstuk aan van hun held en moesten zich afvragen: ‘Is Batman (of Bob, of Rapunzel) hard aan het werk?’

Na afloop bleek dat de kinderen die zich voordeden als superheld, zich het minst lieten afleiden door de iPad: de verklede 6-jarigen besteedden 20 procentpunt meer tijd aan hun saaie taak, dan hun leeftijdgenoten uit de eerste groep. De onderzoekers vermoeden dat kinderen in de rol van superheld beter afstand kunnen nemen van hun eigen negatieve emoties en impulsen. Het kan ook zijn dat ze zich optrekken aan het voorbeeld van hun superheld.

Methodoloog Peter Lugtig van de Universiteit Utrecht is niet onder de indruk van de resultaten: het zogenaamde Batman-effect blijkt uiteindelijk vrij klein te zijn. Uitgedrukt in eta kwadraat, een statistische maat voor effectgrootte, is dat 0,05. Pas vanaf ongeveer 0,13 spreken wetenschappers van een ‘medium effect’. Als de onderzoekers de verschillende groepen onbewust net iets anders instrueerden, kon dat al zo’n effect veroorzaken. Bovendien variëren de resultaten tussen de kinderen zo sterk, dat het effect misschien voor sommige kinderen in groep drie wel geldt, maar voor veel anderen niet. Wat je buiten het laboratorium aan de resultaten hebt, is al helemaal de vraag.

Statisticus Daniël Lakens van de Technische Universiteit Eindhoven wijst op de omvang van de groepen: elke groep was weer onderverdeeld in 4- en 6-jarigen. ‘Dertig kinderen per conditie is veel te weinig’, schrijft Lakens in een reactie. Hij vermoedt dat een herhalingsstudie een nog veel kleiner, of zelfs geen effect laat zien. Ook de Utrechtse onderwijskundige Casper Hulshof vindt het effect ‘niet noemenswaardig’. Hij wijst bovendien op het Hawthorne-effect: mensen gedragen zich anders als je wat dan ook verandert aan de gebruikelijke situatie. Toch vindt hij het idee om kinderen een taak verkleed te laten uitvoeren, niet slecht. ‘Positieve aandacht besteden aan je kinderen is altijd goed, alleen heb je daarvoor dit experiment niet nodig.’

Eindoordeel: Verkleden kan leuk zijn, maar het Batman-effect is niet overtuigend aangetoond. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden