Astronomen zien sterrenstelsel op recordafstand

Een internationaal team van astronomen, waaronder drie sterrenkundigen uit Leiden, heeft een sterrenstelsel op recordafstand gevonden. Ze zagen een licht van vlak na de oerknal, uit de beginjaren van het heelal. Het licht heeft er 13,4 miljard jaar over gedaan om de aarde te bereiken. Toen het licht werd uitgezonden, was het heelal pas 400 miljoen jaar oud.

Het sterrenstelsel GN-z11.Beeld NASA

Het stelsel is opvallend helder. 'Het is jonge sterren aan het vormen, veel meer dan we hadden verwacht. Een grote verrassing. We kenden het stelsel al wel, maar niemand had er ooit goed naar gekeken. Niemand dacht dat het zo ver weg kon staan. Juist omdat het zo helder was, werd het over het hoofd gezien', zei onderzoeker Marijn Franx van de Sterrewacht in Leiden donderdag.

Het heelal was nog piepjong toen het stelsel zijn licht uitzond. Franx: 'Als het universum nu een mens van gemiddelde leeftijd is, een 45-jarige, was het bij dit stelsel anderhalf jaar oud. Een dreumes. Het loopt net en kan nog niet praten.'

Franx is 'nog steeds in verbazing' over de ontdekking. 'Het is een dubbele verrassing. Dit is helderder dan verwacht en verder weg dan gedacht. Het is opmerkelijk dat zo'n helder stelsel in het vroege heelal blijkt te bestaan. We weten nog niet precies wat we hiermee moeten en hoe ver we nog terug kunnen. We moeten misschien de theorie aanpassen om te kijken hoe dit kan bestaan. Dat doet me bijzonder veel deugd, het maakt ons werk veel spannender.'

GN-z11

Het stelsel heeft de wetenschappelijke naam GN-z11 gekregen. Het vorige record stond op naam van stelsel EGSY8p7. Toen dat zijn licht uitzond, was het heelal 550 miljoen jaar oud, dus 150 miljoen jaar ouder dan de nieuwe recordhouder.

De nieuwe recordhouder is ontdekt met de ruimtetelescoop Hubble. Die wordt over een paar jaar vervangen door de James Webb. Die kijkt nog scherper. Met die telescoop is het misschien mogelijk nog oudere stelsels te zien, van nog korter na de oerknal.

De ontdekking staat volgende week in het belangrijke wetenschapsblad Astrophysical Journal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden