Nieuws

Astronomen verrast door tweede indringer uit ander planetenstelsel

Sterrenkundigen hebben opnieuw een insluiper ontdekt in ons zonnestelsel: gb00234 is een hemellichaam dat hier niet thuishoort. Twee jaar geleden werd ook al zo’n kosmische indringer gespot. Waarschijnlijk gaat het nu opnieuw om een komeet die afkomstig is uit het planetenstelsel van een andere ster dan de zon.

De bijna ‘verticale’ baan van de interstellaire komeet gb00234 door ons zonnestelsel. Ook ingetekend zijn de banen van de planeten Jupiter (paars), Saturnus (geel), Uranus (groen), Neptunus (blauw) en Pluto (rood). Beeld Borisov

In het najaar van 2017 leidde de vondst van de eerste interstellaire bezoeker tot veel opwinding. ’Oumuamua, zoals dat sigaarvormige hemellichaam werd genoemd, kwam helaas pas in beeld toen hij zich alweer van de zon verwijderde. Daardoor was er nauwelijks gelegenheid om hem in detail te bestuderen.

De nieuwe komeet, die de voorlopige aanduiding gb00234 kreeg, raast echter nog op ons af. De Oekraïense astronoom Gennady Borisov (vandaar de letters gb) ontdekte hem op 30 augustus, op zo’n 540 miljoen kilometer afstand van de aarde. Geen zorgen overigens: er is geen enkele kans op een botsing.

De afgelopen dagen is het zwakke, snel bewegende lichtvlekje al 160 keer gefotografeerd, op meer dan twintig verschillende sterrenwachten. Door al die foto’s zorgvuldig op te meten kan men de ruimtelijke baan van het object achterhalen.

Alles lijkt erop te wijzen dat die baan hyperbolisch is. Dat wil zeggen dat gb00234 uit de diepten van het heelal afkomstig moet zijn, en over een paar maanden met zeer hoge snelheid (ruim 30 kilometer per seconde) ook het zonnestelsel weer uitvliegt. Nu de baan beter bekend is, heeft het hemellichaam ook een officiële aanduiding gekregen: C/2019 Q4.

Ontstaan andere planetenstelsels

Onderzoek aan dit soort kosmische passanten kan informatie opleveren over de ontstaansgeschiedenis van andere planetenstelsels. De komende dagen en weken zal de komeet dan ook zeker op de korrel genomen worden door grote telescopen op aarde en door de Hubble Space Telescope.

Verrassend genoeg lijkt het om een behoorlijk groot hemellichaam te gaan, zegt Bill Gray, een Amerikaanse auteur van astronomische software. Op basis van de helderheid komt Gray uit op een afmeting van enkele kilometers – veel groter dan ’Oumuamua, die een lengte had van slechts een paar honderd meter.

Daar zit meteen Gray’s twijfel over de ware aard van het object. Want grote kosmische indringers moeten veel zeldzamer zijn dan kleintjes, dus het is wel heel onwaarschijnlijk dat het tweede exemplaar dat zich aandient meteen zo’n joekel is.

Is het dan toch een ‘gewone’ komeet die bij ons eigen zonnestelsel hoort?Dat kan, aldus Gray, maar dan moet hij wel flink versneld zijn geraakt door het raketeffect van een extreem krachtige gasuitbarsting aan het oppervlak, en ook dat is onwaarschijnlijk.

Sterrenkundige Michele Bannister van Queen’s University Belfast, die ook onderzoek deed naar ’Oumuamua, maant op haar Twitter-account @astrokiwi vooral tot kalmte en geduld. Natuurlijk zou zij het ook geweldig vinden om een tweede interstellaire bezoeker te kunnen waarnemen, schrijft ze, maar om 100 procent zekerheid te krijgen over de herkomst van C/2019 Q4 zijn gewoon meer metingen nodig. Kortom: wordt vervolgd.

Die merkwaardige ‘ruimtesigaar’ die vanaf Hawaï werd waargenomen, en de naam ’Oumuamua kreeg? ‘Ik denk dat die is gemaakt door een buitenaardse beschaving’, zegt Avi Loeb. Waarom het hoofd van de afdeling sterrenkunde aan Harvard dat een heel normaal idee vindt. En in deze podcast vertelt wetenschapsredacteur George van Hal over het interview dat hij met hem hield over de zoektocht naar buitenaards leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden