Artsen strijden voor afschrikwekkende verpakkingen op sigarettenvervanger Philip Morris: 'ernstig misleidend'

Een nieuw hoofdstuk in de strijd van Nederlandse artsen tegen tabaksproducten: ze willen dat de verpakking van een nieuwe sigarettenvervanger van Philip Morris net zo afschrikwekkend wordt als die van echte sigaretten. Het ontbreken van alarmerende teksten en afschrikwekkende plaatjes is 'ernstig misleidend' voor consumenten, vinden longartsen en een hoogleraar. Zij waarschuwen dat de IQOS heatstick, zoals het apparaatje heet, dezelfde schadelijke stoffen bevat als gewone sigaretten.

De IQOS van Phillip Morris. Beeld ANP

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit kwalificeert de heatstick als een 'rookloos tabaksproduct', schrijft staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) naar aanleiding van recente Kamervragen over de heatstick. Het apparaat verhit namelijk tabak tot 350 graden in plaats van het te verbranden, zoals in gewone sigaretten. Daarom is volgens de tabaks- en rookwarenwet de waarschuwing 'dit tabaksproduct schaadt uw gezondheid en is verslavend' voldoende.

'Doordat er geen afschrikwekkende afbeeldingen op de verpakkingen staan, worden gebruikers ernstig misleid en denken ze allicht dat dit een minder gevaarlijke manier van roken is dan de conventionele manier,' aldus het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT). Philip Morris zegt op basis van eigen onderzoek dat de damp van de heatstick 90 tot 95 procent minder schadelijke stoffen bevat. Volgens de NVALT zijn de ware effecten van het product echter pas over twintig jaar bekend.

Damp van de heatsticks

De vereniging krijgt bijval van Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde aan de Universiteit Maastricht, en Wanda de Kanter, longarts bij Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam en medeoprichter van Stichting Rookpreventie Jeugd. Of er nou rook zichtbaar is of niet: gebruikers ademen kankerverwekkende stoffen in, dus moet het zekere voor het onzekere worden genomen, stellen zij. Hiermee onderschrijven ze de conclusies en adviezen van een Zwitsers onderzoek in het vooraanstaande geneeskundetijdschrift Journal of the American Medical Association. Daarin staat dat de damp van heatsticks dezelfde schadelijke stoffen bevat als sigarettenrook, zij het in lagere concentraties.

Staatssecretaris Van Rijn heeft het RIVM gevraagd de heatstick te onderzoeken en wacht de resultaten af voor hij eventuele stappen onderneemt, schrijft hij in zijn antwoorden op de Kamervragen. Die resultaten verwacht hij deze herfst.

Tekst gaat verder na de foto.

Staatssecretaris Van Rijn heeft het RIVM gevraagd de heatstick te onderzoeken en wacht de resultaten af voor hij eventuele stappen onderneemt. Beeld ANP

Tekstuele waarschuwing

Bij wet is een tekstuele waarschuwing op de verpakking voldoende, zegt Robert Wassenaar, woordvoerder van Philip Morris Benelux. Hij noemt de houding van de longartsen en onderzoekers 'dogmatisch'. 'Bij hen geldt kennelijk een quit or die principe.' Volgens hem blijft een deel van de bevolking volgens de prognoses nou eenmaal roken. Dat deel kan beter overstappen naar minder schadelijke alternatieven zoals de heatstick. Deze alternatieven bij voorbaat neersabelen vindt hij onverantwoordelijk.

De NVALT, Van Schayck en De Kanter pleiten verder voor een overheidscontrole van tabaksproducten voordat ze op de markt terecht komen, zoals in de VS, Australië en Nieuw-Zeeland. In die laatste twee landen is de heatstick verboden, de VS hebben nog geen beslissing genomen. In Nederland kan een tabaksfabrikant een product uitbrengen na eigen onderzoek en het op de hoogte brengen van de overheid. 'Het is duidelijk een hiaat in de wet dat voor het op de markt brengen van nieuwe tabaksproducten geen autorisatie nodig is,' aldus de NVALT.

Straatsecretaris Van Rijn is hier al mee bezig: in januari nam de Tweede Kamer een motie aan waarin staat dat de mogelijkheden voor zo'n goedkeuringsprocedure onderzocht moeten worden. Dit najaar verwacht Van Rijn de resultaten aan de Kamer te kunnen mededelen. Robert Wassenaar van Philip Morris noemt het aannemen van de motie 'verrassend', omdat dezelfde Kamer in 2016 juist met de huidige gang van zaken instemde.

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Kamer in 2014 instemde met de huidige gang van zaken. Dat klopt niet, die stemming vond plaats in 2016.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.