Artsen: politici maak keuze over verdeling zorgbudget

Artsen roepen politieke partijen op om zich eindelijk helder uit te spreken over de vraag die écht speelt in de zorg: waar moet géén geld meer naartoe?

Beeld getty

Het klinkt bijna vreemd: dokters die de politiek vragen naar welke zaken géén geld moet. Toch is dat precies wat er gebeurt.

In het manifest Samen Dapper voor de Zorg, ondertekend door 1.300 zorgverleners, vragen artsen aan politici om zich in hun verkiezingscampagnes eindelijk helder uit te spreken. Nederland besteedt 95 miljard euro aan de zorg en dat budget mag in principe niet groeien. Niet alles kan, dus waar moet het geld niet langer naartoe?

Vandaag vindt hierover een debat plaats in Carré. Het manifest is opgesteld door Het Roer Moet Om, een club artsen die eerder succesvol actievoerde voor veranderingen in de huisartsenzorg.

'Wij willen geen campagnes over meer of iets minder eigen risico of over het zorgfonds', zegt huisarts Bart Meijman, een van de initiatiefnemers. 'Dat is niet de kern van het probleem. Als de politiek niet meer geld aan de zorg wil geven, wat kan er dan niet meer? Wij willen dat partijen echte keuzes maken.'

Daarvoor ontbreekt vaak het lef, zegt hij. 'Als je als politicus kiest voor dure medicijnen om kankerpatiënten drie maanden langer te laten leven, dan betekent dat misschien dat je veel kwetsbare ouderen het eind van hun leven onder slechte omstandigheden moet laten wegkwijnen.'

Zulke keuzes moet je niet op het bord van de dokter leggen, vindt hij. Nu moeten artsen en ziekenhuisdirecteuren bijvoorbeeld zelf bepalen of een duur kankermedicijn wordt aangeschaft of niet. Meijman: 'Maar de politicus moet kiezen. Wil je een landelijke screening op darm- en borstkanker, of wil je meer wijkverpleegkundigen? En kies je voor nieuwe hartkleppen à 20 duizend euro bij ouderen met een slechte conditie, of voor meer verzorgenden in een verpleeghuis? Voor de prijs van drie hartkleppen kun je één verzorgende in een verpleeghuis een jaar betalen.'

Beeld getty

Een van de belangrijkste dilemma's heeft te maken met de uitdijende controledrift. 'Willen we minder controle, en accepteren we dan dat er soms iets misgaat? Of willen we oneindige controle die zo veel tijd van de zorgverlener vraagt dat dit ten koste gaat van de tijd voor de patiënt? Vergeet niet dat er dan ook mensen doodgaan. Doordat dokters heel snel operaties moeten doen omdat ze in tijdnood zitten bijvoorbeeld.'

Minister Schippers van VWS mikt veel keuzes nu terug in het veld, stelt Meijman. 'Maar door de manier waarop het nu is georganiseerd, kijkt het veld niet naar het belang van de bevolking. Die kijken hoe ze hun eigen toko draaiende kunnen houden.'

Het gevolg is soms dat het juist duurder wordt. Kijk naar het vastgoed van ziekenhuizen, zegt hij. 'Doordat patiënten korter in het ziekenhuis liggen, komt er ruimte vrij. Maar die ziekenhuizen moeten wel hun hypotheek betalen. Als je daar geen beleid op maakt en het aan de markt overlaat, zul je zien dat ze manieren vinden om toch meer patiënten te krijgen. En als je er straks voor kiest om ziekenhuizen winst te laten uitkeren, stimuleer je dat alleen maar harder.'

In het manifest van Het Roer Moet Om staat dat er een 'deltaplan voor de zorg' moet komen. Een samenhangende visie ontbreekt, zegt Meijman. 'Zo moeten artsen aan de ene kant concurreren - want: marktwerking - en moeten ze aan de andere kant samenwerken - want: beter voor de patiënt. Dat gaat toch niet samen?'

Alle partijen willen minder bureaucratie, zegt Meijman. 'Als je vraagt wat dit betekent, zeggen ze: minder formulieren. Dat is het probleem niet. Het gaat erom dat ze steeds meer wetten maken: kwaliteitswetten voor zorginstellingen, klachtenregelingen voor patiënten, et cetera. Welke politicus gaat eens snoeien in de zorgwetgeving? Welke politicus geeft de zorg het vertrouwen terug?'

Hans van der Schoot - Bestuursvoorzitter OLVG Amsterdam

'Politici moeten keuzes maken over de acute zorg. Doordat er steeds meer oudere patiënten thuis blijven wonen, worden de Spoedeisende Hulpen overspoeld met deze patiënten. Als je de capaciteit in de acute zorg wil vergroten, moet het ergens anders omlaag. Maar als je met acht verschillende verzekeraars moet onderhandelen, krijg je dat als ziekenhuis niet georganiseerd. De een wil dit, de ander dat. En die verzekeraars mogen onderling niet samenwerken. Ze moeten concurreren, anders worden ze teruggefloten. Dat werkt niet.

'Er is geen regie. Het wordt overgelaten aan de markt. Maar uiteindelijk zit de acute zorg dus vol. Gevolg is dat onlangs een patiënt van ons bijna moest worden overgeplaatst naar Leeuwarden. Uiteindelijk hebben we alle zeilen bijgezet om het zelf op te lossen. Ook is een kind met een ernstige infectie overgeplaatst naar Nijmegen. Het ging allemaal net goed. Hetzelfde geldt voor de verloskunde. Per maand moeten wij 50 tot 100 vrouwen weigeren die bij ons willen bevallen. Dat is veel meer dan tien jaar geleden. De politiek roept heel hard dat we efficiënter moeten werken, maar het zit allemaal tegen de grens aan. Zij moeten de regie nemen. De acute zorg moet niet onder concurrentie vallen. Ze moeten een keuze maken: waar moet het geld heen?'

Beeld .

Toosje Valkenburg - Huisarts en directeur Hospice Demeter

'Mensen worden ouder, met alle kwalen van dien, en wonen langer thuis in plaats van in het verzorgingshuis. Daardoor kloppen ze vaker aan bij de huisarts. Het dilemma is: langer thuiswonen kan, maar dan moet de politiek ervoor zorgen dat de randvoorwaarden beter op orde zijn. Er is veel bezuinigd op de thuiszorg. Spoedeisende hulpafdelingen zijn overbelast. Iedereen heeft het over eigen regie en mantelzorg, maar daar zit een grens aan die niet erkend wordt.

'Een griepje kan het systeem doen wankelen. Bedden voor kortdurende opnames in verzorg- of verpleeghuizen zijn er veel te weinig. Laatst trof ik een mevrouw van 91 met een virus. De thuiszorg kwam al extra, maar kon het ook niet bijbenen. In een ziekenhuis is zo'n patiënt slechter af vanwege het risico op infecties. Uiteindelijk vond ik een tijdelijk bed voor haar in een verzorgingshuis. Geweldig, maar je bent overgeleverd aan toeval en welwillendheid.

'Voor een goed gesprek over de consequenties van langer thuis wonen is geen tijd. We hebben berekend dat de administratieve belasting in vijf jaar met 40 procent is toegenomen. Natuurlijk wil ik verantwoording afleggen. Maar domweg vinkjes zetten die niet bijdragen aan betere zorg? Die tijd zou ik liever besteden aan zorg op maat.'

Toosje Valkenburg. Beeld Foto: Nout Steenkamp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.