Angelina Jolie-effect leidt tot meer borstamputaties

Filmster Angelina Jolie heeft een piek teweeggebracht in het aantal preventieve borstamputaties. Dat schrijven Britse onderzoekers in Breast Cancer Research op basis van gegevens van de Genesis Prevention Center Family History Clinic, een ziekenhuis in Manchester.

Beeld Richard Shotwell/Invision/AP

De actrice maakte in mei 2013 bekend dat ze preventieve borstamputatie had ondergaan vanwege een zogeheten defect BRCA-gen. Vrouwen met deze erfelijke afwijking hebben gemiddeld 60 tot 80 procent kans op borstkanker. Door een borstamputatie slinkt deze kans tot 5 procent.

Wanneer een vrouw een hoge kans heeft op een defect BRCA-gen, bijvoorbeeld als één van beide ouders dit gen draagt, kan ze haar bloed laten testen. Jolie beschreef in The New York Times hoe ze hoopt dat haar verhaal een steun in de rug is voor vrouwen in een vergelijkbare situatie. Het nieuws werd internationaal breed opgepikt door de media.

Landelijke gegevens

De Britse onderzoekers beschikten niet over landelijke gegevens. Wel zagen ze in hun eigen kliniek een enorme toename in het aantal preventieve borstamputaties. Waar tussen januari 2011 en juni 2012 nog 29 preventieve amputaties werden uitgevoerd, waren dit er 83 in dezelfde periode vanaf januari 2014.

Vóór januari 2014 was het aantal stabiel. Voor een borstamputatie staat in Engeland een wachttijd van ongeveer een halfjaar: precies de periode tussen Jolies bekendmaking en de piek in preventieve borstamputaties.

Volgens statisticus Daniël Lakens van de Technische Universiteit Eindhoven tonen de gegevens niet per se een oorzakelijk verband aan tussen Jolie en de stijging in amputaties. 'Maar het verband lijkt me logisch. Reclame maken voor iets beïnvloedt het gedrag en dat is feitelijk wat Jolie gedaan heeft.' Wel houdt hij een slag om de arm, aangezien de gegevens van maar één ziekenhuis komen. 'Data van meer instanties zou fijn zijn.'

Beeld anp

Cijfers

Eerder vonden de onderzoekers al een landelijke verdubbeling in het aantal doorverwijzingen naar genetische centra, enkele maanden na Jolies bekendmaking. Bij die doorverwijzingen gaven vrouwen regelmatig aan dat ze waren geïnspireerd door Jolie, schrijven de onderzoekers.

In Nederland zijn geen cijfers beschikbaar over preventieve borstamputaties. Volgens Matti Rookus, epidemiologe van het Antoni van Leeuwenhoek, neemt de bespreekbaarheid van preventieve amputaties en daarmee het aantal operaties wel toe. 'Jolie kan deze trend hebben versterkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden