Amsterdamse astronoom ontdekt super-magnetische ster

Sterrenkundigen onder leiding van een wetenschapster van de Universiteit van Amsterdam (UvA) hebben een ‘magnetar’ ontdekt.

Een team van sterrenkundigen onder leiding van Nanda Rea van de Universiteit van Amsterdam heeft een bizarre ster ontdekt met een magneetveld dat tien miljard keer zo sterk is als dat van de aarde. De ‘magnetar’ staat op 15 duizend lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Voerman. De ontdekking werd gedaan met grote ruimtetelescopen van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA.

Zeldzaam
Magnetars zijn buitengewoon zeldzaam. Er zijn er pas vijftien bekend. De laatste werd ruim tien jaar geleden ontdekt. Rea en haar collega’s publiceerden hun ontdekking maandag in de online-versie van het Britse vakblad Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Net als ‘gewone’ neutronensterren zijn magnetars kleine, supercompacte en snel roterende hemellichamen, met een middellijn van zo’n twintig kilometer, maar met een massa die groter is dan die van de zon. Het zijn de ineengestorte overblijfselen van zware sterren waarvan het leven beëindigd is in een supernova-explosie.

Uitbarsting
De nieuwe magnetar – SGR 0501+4516 geheten – produceerde op 22 augustus 2008 een gigantische uitbarsting van energierijke straling. Die werd opgepikt door de Amerikaanse Swift-satelliet. Nog geen twaalf uur daarna richtten Rea en haar collega’s de Europese röntgentelescoop XMM-Newton op de plaats van de uitbarsting en ontdekten ze om wat voor soort hemellichaam het ging. Enkele dagen later werd de gammastraling van de magnetar ook bestudeerd, met de Europese Integral-satelliet.

Uitbarstingen van magnetars komen met enige regelmaat voor, als gevolg van krachtige sterbevingen aan het oppervlak, waar de zwaartekracht honderd miljard keer zo sterk is als op aarde.

Volgens de onderzoekers is de nieuwe magnetar een ‘Rosettasteen’ voor een beter begrip van de meest compacte hemellichamen in het heelal.

Een impressie van de magnetar van ruimtevaartorganisatie ESA. (ESA) Beeld
Een impressie van de magnetar van ruimtevaartorganisatie ESA. (ESA)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden