Amerika verbiedt antibacteriële zeep om milieueffecten
© ANP

Amerika verbiedt antibacteriële zeep om milieueffecten

Amerika verbiedt het gebruik van twee bacteriedodende stoffen in zeep voor consumenten. Ook in Europa verdwijnen deze stoffen langzaam uit de schappen.

Vanaf halverwege volgend jaar mogen supermarkten en drogisterijen in Amerika geen antibacteriële zepen meer verkopen met de beruchte stof triclosan en diens chemische neefje triclocarban.

Triclosan en triclocarban zijn omstreden. De bacteriedodende middelen zijn moeilijk afbreekbaar en komen via ons afvalwater in het milieu, waar ze ecosystemen verstoren. Mogelijk brengen de stoffen ook onze hormoonhuishouding in de war, al is dat alleen bij een hoge dosis aangetoond.

De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) stelt dat zepen met triclosan en triclocarban bovendien niet beter werken dan gewone zeep, waardoor de voordelen niet opwegen tegen mogelijke nadelen. Gewone zeep bevat geen bacteriedodende stoffen, maar weekt ze los van de huid, waarna ze met water worden weggespoeld.

Verbod

Het is terecht dat ze niet meer mogen worden gebruikt, want ze zijn er nooit met een wetenschappelijke reden in gestopt

Bruce Hammock, hoogleraar aan de Universiteit van California in Davis

'Het verbod betekent niet dat triclosan en triclocarban evil zijn geworden, maar dat fabrikanten het niet de moeite waard vinden om bewijs aan te leveren dat ze werkzaam en veilig zijn,' zegt Bruce Hammock, hoogleraar aan de Universiteit van California in Davis. 'Het is terecht dat ze niet meer mogen worden gebruikt, want ze zijn er nooit met een wetenschappelijke reden in gestopt.'

De Europese Commissie heeft triclosan vorig jaar verboden voor gebruik in bacteriedodende middelen (biociden), op advies van het Europese Chemicaliën Agentschap (ECHA), met name vanwege de milieueffecten. Voor triclocarban geldt dit verbod al sinds 2008, zegt Erik van de Plassche, voorzitter van de ECHA- biocidencommissie . 'In antibacteriële zepen in het ziekenhuis zijn de stoffen dus niet meer toegestaan.'

Toch liggen er in de supermarkt nog producten waarin een van de stoffen zit. Zo zit triclosan nog in sommige tandpasta van Colgate, omdat het tandvleesontsteking vermindert. Triclocarban zit onder meer in vloeibare en vaste handzepen van Unicura.

Cosmeticarichtlijn

Deze producten vallen namelijk onder een andere Europese richtlijn: de cosmeticarichtlijn. Die schrijft een maximale concentratie van 0,3 procent triclosan voor en maximaal 0,5 procent triclocarban. 'Als de primaire functie van een product cosmetisch is, zoals bijvoorbeeld het reinigen van de huid, dan is het product een cosmeticum', zegt Ronald van Welie van de Nederlandse Cosmetica Vereniging. 'Met het wassen van de handen met (gewone, red.) zeep worden ook bacteriën aangepakt. Dit verklaart de vermelding van de antibacteriële functie op sommige verpakkingen.'

In Europa is het dus toegestaan verboden bacteriedodende stoffen in producten te stoppen, zolang je slechts claimt dat ze 'tegen bacteriën werken' en niet dat ze die doden. De producent van Unicura, Colgate-Palmolive, geeft wel aan dat er vanaf volgend jaar geen triclocarban meer in de zepen zal zitten. Unilever, dat antibacteriële zeep onder de naam Lifebuoy produceert, laat hetzelfde weten. Door de negatieve publiciteit zou de consument de stoffen niet meer willen.

Dit betekent niet het einde van antibacteriële consumentenzepen. De Amerikaanse en Europese producenten vervangen de bacteriedodende stoffen door andere varianten. Bijvoorbeeld door chloroxylenol, dat al jaren in de antibacteriële zeep van het merk Dettol zit. Die stof is voor zover bekend niet giftig voor mensen, maar wel voor onder meer vissen en katten.

De FDA geeft producenten een jaar om aan te tonen dat deze antibacteriële zepen meerwaarde hebben ten opzichte van gewone zeep. In Europa geldt zo'n ultimatum niet. Zolang de consument antibacteriële zeep verlangt, zullen de producenten die blijven leveren. Ook als die niet beter werkt dan gewone zeep.