Amateurduiker doet spectaculaire vondst: eerste Europese 'grotvis'

Voor het eerst is in Europa een vis ontdekt die leeft in een grot. Het beestje werd door een duiker gevonden in een moeilijk toegankelijke grot in het zuiden van Duitsland. Evolutiebiologen spreken van een spectaculaire ontdekking: de vis blijkt zich in betrekkelijk korte tijd te hebben aangepast aan het leven in een inktzwarte omgeving.

De eerste Europese grotvis. Beeld Jasminca Behrmann-Godel

In de noordelijke delen van Europa werd overleven in grotten voor vissen pas mogelijk na het terugtrekken van de ijskappen die tijdens de ijstijden het land hadden bedekt. Uit de geologische geschiedenis van het gebied valt op te maken dat de vis zich hooguit 20 duizend jaar geleden kan hebben gevestigd in de ondergrondse stroom bij de stad Aach waar hij werd gevonden. In evolutionaire termen is dat een korte periode.

Ondanks de beperkte tijd die hem ter beschikking stond heeft de vis eigenschappen ontwikkeld die horen bij het leven in een donkere grot. Het dier van zo'n 8 centimeter lang heeft kleine ogen en zijn huid heeft bijna geen kleur meer. Hij heeft langere bekdraden op zijn kop en grotere neusgaten dan verwante vissen die in open water leven.

Beginnende soortvorming

De grotvis is een soortgenoot van het zogeheten bermpje, een slanke bodemvis die in grote delen van Europa voorkomt in beken, sloten en vaarten. Genetische analyse maakt duidelijk dat de vis in de grot een eigen populatie heeft ontwikkeld, onafhankelijk van verwante populaties buiten de grot.

'Dit is een mooi voorbeeld van beginnende soortvorming', zegt Bart Pollux, universitair docent evolutionaire ecologie aan de Wageningen Universiteit. 'Als de ontwikkeling van deze vis zou doorgaan kan er op de lange duur - dan hebben we het over tienduizenden jaren - een nieuwe soort ontstaan.'

Volgens Pollux, niet betrokken bij de beschrijving van de grotvis, is nader onderzoek nodig om erachter te komen of de vis de eigenschap heeft verworven om zich binnen één leven aan te passen aan de omstandigheden, of dat de 'nieuwe' kenmerken erfelijk worden doorgegeven.

Ondergronds labyrint

Europa's eerste grotvis werd in de zomer van 2015 ontdekt door een amateurduiker, die het dier fotografeerde en het beeld liet zien aan wetenschappers. Later slaagde hij erin nog enkele exemplaren te vangen, waardoor Duitse onderzoekers in staat werden gesteld de vis wetenschappelijk te beschrijven. Hun studie is gepubliceerd in Current Biology.

De grot waarin het bermpje werd aangetroffen is uiterst moeilijk toegankelijk, het water is steenkoud en stroomt hard. Slechts weinig duikers wagen zich in het duistere ondergrondse labyrint. Er zijn ongetwijfeld meer van dergelijke grotten in Europa. Dat roept de vraag op of daar nog meer onontdekte vissen zijn, aldus Pollux. Elders in de wereld komen grotvissen vaker voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden