Altijd al techneuten geweest

Het aardige aan de 25 kilo zware reeks Techniek in Nederland is meteen ook het probleem...

De dertien delen over techniek in de 19de en 20ste eeuw zijn zouitputtend gedetailleerd dat je er wel even voor moet gaan zitten. Erzullen weinig lezers zijn die 's avonds nog een half uurtje wegkruipen met,om maar iets te noemen, een hoofdstuk over superfosfaat en zwavelzuur inde periode 1890-1940.

En dat terwijl samensteller Harry Lintsen en de initiatiefnemers van hetKoninklijk Instituut voor Ingenieurs met dit jarenlange project voor eensen voor altijd aan de niet-ingenieur duidelijk hadden willen maken hoezeerde recente vaderlandse geschiedenis is verknoopt met technologischeontwikkelingen. Daarin lijkt de serie zijn doel voorbij geschoten.

Nu komt Lintsen, hoogleraar geschiedenis aan de TU Eindhoven, alsnog meteen compacte samenvatting. In Made in Holland beschrijven hij en zijncollega's de groei van de Nederlandse welvaart sinds 1800 aan de hand vanbroodfabrieken, rioleringsstelsels, snelwegen en wasmachines. In een tijdwaarin het begrip innovatie door politici en marketingtypes is geannexeerd,kan zo'n handzame historische analyse het holle gewauwel in het hoognodigeperspectief zetten.

Zo blijken de huidige paniekverhalen over achterblijvende investeringenin onderzoek en ontwikkeling (R & D) en het tekort aan bèta's eenpendant te hebben in de 19de eeuw, toen Nederland driehonderdstoommachines had en België wel tweeduizend. Geen reden voor paniek, zegtLintsen - dat lag en ligt gewoon aan de economische structuur. Destijdshadden we (nog) geen mijnen en België wel. Nu verdienen we ons geld veelmeer met dienstverlening.

Dat het Nederlandse karakter fundamenteel anti-technisch zou zijn isvolgens hem ook een misverstand. De Gouden Eeuw was 'een technischparadijs', en de twintigste eeuw tot 1970 had alle kenmerken van 'eenmoderne kennismaatschappij'. Van de windmolen tot de cd-speler: we kunnenheus wel wat.

Maar worden we daar ook gelukkig van? De afgelopen twee eeuwen is inNederland 'Het Niewe Atlantis' verwezenlijkt, de op techniek gebaseerdeutopie van Francis Bacon, beschreven in 1627. Mensen zijn gezonder, levenlanger, worden nauwelijks meer bedreigd door water en infectieziekten.Boven een bepaald niveau 'worden wij niet noodzakelijkerwijs gelukkiger'van vooruitgang. Volgens Lintsen is daarmee de rol van techniek veelkleiner geworden. Maar is dat zo? Er zijn nog genoeg problemen die om eenoplossing vragen. Hooguit zijn die ditmaal meer door de vooruitgang zelfgecreëerd.

Michael Persson

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden