Interview

Als wetenschapper het onverklaarbare verklaren

Huisarts Dick Kruijthoff (58) buigt zich als promovendus aan de VU in Amsterdam over een omstreden onderwerp in de medische wetenschap: de gebedsgenezing.

De gemeenschap De Deur houdt in 2012 in Zwolle een gebedsgenezing onder leiding van de Amerikaan Wayman Mitchel. Beeld Hollandse Hoogte

Gaat u onderzoeken of gebeden kunnen genezen?

'Nee, die vraag valt wetenschappelijk niet te beantwoorden. Ik wil een aantal onverklaarde medische gevallen onder de loep nemen. Zowel met een team van medisch specialisten uit het VUmc als vanuit een filosofisch en theologisch kader.'

Hoe onderzoek je een medisch dossier vanuit een theologisch kader?

'Door te kijken naar de uiteenlopende opvattingen die er binnen het protestantisme bestaan over wonderen en het handelen van God. Zelf ben ik gelovig, maar was altijd sceptisch over gebedsgenezing. Binnen de katholieke geloofsgemeenschap is daarover meer duidelijkheid. Er is zelfs een medische commissie die toetst of er sprake is van een onverklaarde genezing of niet.'

Huisarts en promovendus Dick Kruijthoff.

Het vaststellen van wonderen lijkt me een religieuze aangelegenheid, geen wetenschappelijke.

'Mijn onderzoek richt zich op de medische bevindingen en ervaringen rondom gebedsgenezing. Ik ben enige jaren terug aan het denken gezet door een patiënte van mij die na een bezoek aan een gebedsbijeenkomst op onverklaarbare wijze opknapte. Zij leed aan post-traumatische dystrofie en zat al zeventien jaar in een rolstoel. Ineens kon zij weer lopen. Ik wilde begrijpen wat er gebeurd was.'

U doelt op Janneke Vlot, die in 2009 herstelde na het bijwonen van een bijeenkomst van gebedsgenezer Jan Zijlstra. Haar arts in het Erasmus MC zei destijds dat mensen met post-traumatische spierdystrofie vaker zomaar herstellen. Gaat u onderzoeken of het geloof wellicht een placebo-effect heeft?

'Natuurlijk is er sprake van een placebo-effect, zoals dat ook is als een patiënt vertrouwen heeft in een bepaalde arts of de werking van een medicament. In het geval van Janneke Vlot was het herstel plots en volledig. Het is ongebruikelijk dat een placebo-effect zo ingrijpend werkt.'

En een goddelijke interventie?

'Ik kan niet zeggen dat het gebed haar heeft genezen. Wel is haar medische situatie na het gebed duidelijk anders dan daarvoor: er is dus wel iets gebeurd op het moment van gebed. Het is niet mijn doel om te oordelen over het al dan niet goddelijke karakter. Daar is de wetenschap niet voor bedoeld. Ik laat slechts ruimte bestaan voor het onverklaarde.'

U lijkt wel te suggereren dat het misschien een goddelijke interventie was.

'Hoe je het onverklaarde noemt, is een kwestie van geloof. Mijn ervaring is dat vrijwel iedereen wonderlijke genezingen interessant vindt, gelovig of niet. Dit onderzoek zou uiteraard even goed door iemand die niet gelooft kunnen worden uitgevoerd.'

U heeft de afgelopen jaren diverse casussen verzameld. Kunt u voorbeelden noemen?

'Nog niet, we denken nog na over de vorm waarin ze in het proefschrift worden opgenomen zonder persoonlijke informatie prijs te geven. Ik kan wel vertellen dat we een stuk of vijftien gevallen hebben bestudeerd tot op heden. Daarvan zijn er vier overgebleven die wij zo opmerkelijk vinden, dat we er nu verder onderzoek naar.'

Krijgt elke casus die u niet medisch kunt verklaren van u het stempel 'mogelijk de hand van God'?

'Dat is niet de bedoeling. Ik wil het fenomeen van de wonderlijke genezing in theologische context bezien, maar niet per geval vaststellen of er sprake is van een genezing door gebed.'

Als een patiënt uw advies vraagt over de rol van het geloof bij ziekte, wat zegt u dan?

'Ik ben gelovig en Bleskensgraaf, waar mijn praktijk zit, kent een aanzienlijke geloofsgemeenschap. Het geloof komt regelmatig voorbij in een gesprek tussen arts en patiënt, maar ik bid niet met mijn patiënten. Als mensen het onderwerp gebed ter sprake brengen, luister ik, maar ik geef geen adviezen. Behalve als iemand zegt: ik wil geen behandeling maar ga naar een gebedsbijeenkomst voor mijn genezing. Dat zal ik altijd afraden. Ik ben in eerste instantie een medicus.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden