De week in wetenschapTonie Mudde

Als we eind 2021 geen coronazorgen meer hebben, dan is dat een virologisch wereldrecord

De Nobelprijs voor de geneeskunde ging deze week naar wetenschappers die een hoofdrol speelden bij het verslaan van het hepatitis C-virus. Die wetenschappelijke strijd duurde 30 jaar. Hoeveel sneller kan het bij covid-19?

Laten we het eens niet over corona hebben, maar over hepatitis C. Oké, covid-19 veroorzaakt meer doden (de teller is dit jaar al over de 1 miljoen doden wereldwijd geschoten, en dat waren er zonder maatregelen nog veel meer geweest), maar hepatitis C kan er ook wat van. 400 duizend doden per jaar, schat de WHO.

Deze week ontvingen drie wetenschappers de Nobelprijs voor hun pionierswerk om vat te krijgen op het hepatitis C-virus, dat leverontstekingen veroorzaakt. De Amerikaan Harvey Alter ontdekte onder meer dat je het kunt krijgen via een transfusie met besmet bloed. De Brit Michael Houghton ontrafelde de genetische code van het virus. Charles Rice, tevens Amerikaan, zag hoe het apen net zo ziek maakt als mensen, wat de weg vrijmaakte voor belangrijke dierproeven.

Harvey Alter, Michael Houghton en Charles Rice kregen deze week de Nobelprijs voor de geneeskunde toegekend.Beeld AFP

Het was dit fundamentele werk dat uiteindelijk leidde tot toepassingen voor patiënten. Een simpele test waarmee artsen kunnen checken of donorbloed voor een bloedtransfusie wel of geen hepatitis C bevat, en, recenter, een pil die je een paar maanden moet slikken waarna het leeuwendeel van de patiënten compleet van het virus te genezen is.

Dan nu de tijdlijn waarin wetenschappers dit virus leerden begrijpen en bestrijden. Alters ontdekking stamt van eind jaren tachtig. Dan zijn we nu zo’n dertig jaar onderweg om op het punt te komen dat we kunnen zeggen ‘dit virus zijn we meester’.

Nu in veel Europese landen de besmettingen weer toenemen en overheden minilockdowns instellen, groeit begrijpelijkerwijs ook het ongeduld over de wetenschappelijke vorderingen. Zijn ze nou nog steeds aan ’t bakkeleien over hoe groot de rol van aerosolen is bij besmettingen en hoe zinvol mondmaskers zijn? Waar blijven die vaccins? En doe mij 1 triljoen sneltests, vandaag nog, graag met honderd procent correcte uitslagen.

Charles M. Rice (hier met Chibuzo Enemchukwu) zag hoe hepatitis C apen net zo ziek maakt als mensen, wat de weg vrijmaakte voor belangrijke dierproeven. Beeld EPA

De les van het hepatitis C-virus – en zoveel andere virussen – is: zo’n stukje erfelijk materiaal verpakt in een eiwitomhulsel kan echt een heel taaie tegenstander zijn. Vanaf een afstandje bezien, mogen we nog van geluk spreken dat het coronavirus nu toeslaat en niet veertig jaar geleden, toen de wetenschap nog minder ver was en u maandenlang thuis had mogen werken met alleen fax en vaste telefoonlijn. Eén maand na de eerste uitbraak publiceerden Chinese wetenschappers al de genetische handtekening van het virus, zodat labs wereldwijd mensen erop konden testen. Sneltesten, die binnen een kwartier uitslag geven, worden in rap tempo beter. Er lopen in diverse landen massale vaccinproeven.

In Ondertussen in de Kosmos, de podcast van de wetenschapsredactie van de Volkskrant, vroeg ik veldepidemioloog Amrish Baidjoe om te voorspellen wanneer we dit virus de baas zouden zijn. Waarbij ik ‘de baas zijn’ definieerde als ‘een huwelijksfeest houden met omhelzingen en dansen zonder dat iemand zich zorgen hoeft te maken doodziek te worden van covid-19’.

Eind 2021, zei Baidjoe. Voor wie dat ver vindt klinken: het zou een virologisch wereldrecord zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden