Beter/Leven Nu is het genoeg

Als je eet tot je vol zit, eet je dan eigenlijk te veel?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: als je eet tot je vol zit, eet je dan te veel? 

Beeld Getty

Meer dan de helft van de volwassen Nederlanders heeft overgewicht, blijkt uit onderzoek van het CBS uit 2018. Een van de redenen: we blijven maar dooreten en -drinken, terwijl ons lichaam allang genoeg energie binnen heeft. 

‘Of je genoeg gehad hebt, wordt veel meer bepaald door de textuur en smaak van het voedsel dan door de calorieën of vetten’, stelt Kees de Graaf, hoogleraar sensoriek en eetgedrag aan Wageningen Universiteit. Hard voedsel vult sneller dan zacht of vloeibaar voedsel, ongeacht de calorische waarde. De Graaf: ‘Een kilo druiven krijg je bijna nooit op; een liter druivensap daarentegen wel. Zelfs de keuze voor gekookte of ongekookte wortelen kan verschil maken.’

Hoewel het eten zelf geen hogere wiskunde is, blijft onze voedselinname en -verwerking een complex proces. Vanaf het moment dat je de eerste hap neemt tot het moment dat het voedsel in je darmen terechtkomt, spelen allerlei verzadigingshormonen en processen een rol. ‘Het duurt dan ook even voordat je hersenen de signalen die de verzadiging regelen doorkrijgt’, aldus Ellen Blaak, hoogleraar humane biologie aan de Universiteit Maastricht.

De eetsnelheid speelt dus ook een rol. Voedsel zoals cake, saucijzenbroodjes of gehaktballen kun je veel sneller eten dan bijvoorbeeld een zak rauwe wortelen. Omdat de zogeheten mondblootstelling veel korter is, wordt het verzadigingspunt minder goed opgemerkt door de hersenen. Hierdoor kun je blijven eten, zonder dat je doorhebt dat je lichaam eigenlijk al genoeg heeft gehad. De Graaf: ‘Volle chocolademelk kun je drinken met een snelheid van ongeveer 420 kilocalorie per minuut. In ruim twee minuten heb je dan 1000 calorieën binnen. Probeer dit maar eens met de tien appels of vijf boterhammen met kaas, die daaraan gelijkstaan.’

Ook externe prikkels hebben invloed op ons eetgedrag. Onderzoekers verbonden aan de universiteiten van Bristol en Loughborough toonden aan dat het bij mensen die een videospel speelden tijdens het eten langer duurde voordat zij verzadigd waren dan bij mensen die geen afleiding ondervonden. Hetzelfde geldt voor scrollen op je mobieltje of even snel lunchen achter je bureau. Blaak: ‘Iedereen maakt zich er schuldig aan, ikzelf ook. Maar het heeft wel een negatieve impact op de voedingsregulatie. Bij afleiding, maar ook stress, sta je gewoon minder in contact met je verzadigingsgevoel en bestaat de kans dat je te veel eet.’

Natuurlijk gaat gezond eten verder dan verzadiging. Het blijft een samenhang van factoren waarbij levensstijl, lichamelijke beweging en erfelijkheid de boventoon voeren. ‘Maar het is altijd goed om je te realiseren dat kleine dingen, zoals even je e-mail checken tijdens de lunch, wel degelijk van invloed kunnen zijn op het totaalplaatje’, aldus Blaak.

Ben je dus bewust van wat je eet, is het credo. Zorg voor een rustige eetomgeving – dus zonder mobiele telefoons, televisie of radio –, neem vast fruit in plaats van die ‘gezonde’ shake en geef jezelf genoeg tijd om te eten. Zo zul je sneller herkennen wanneer je echt genoeg hebt gehad.

Gezonder leven, slimmer bewegen en beter slapen: dat willen we (bijna) allemaal. De Volkskrant gidst u door de wereld van gezondheidsclaims, afvallen, sportmythes en fitboys. 

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden