Als er huilbuien tegen je keel aan komen te liggen

Veel Roemeense uitdrukkingen die ik mij tijdens taalkundecolleges had moeten eigen maken, heb ik later geleerd van de tv. Ik had daarbij, achteraf gezien, het geluk dat de taal begin jaren ’90 op het Roemeense scherm nog overwegend correct werd gesproken....

Olaf Tempelman

Wie na het uitglijden over een uitdrukking met een smak op de grond belandt, kan zich troosten met de tv. Taalkundigen Heidi Aalbrecht en Pyter Wagenaar stuitten tijdens hun speurtochten naar glijpartijen van Nederlandse tv-coryfeeën op wat gerust een mijn vol gouden bananenschillen mag heten. De contemporaine Nederlandse televisie steekt, zo moest ik tijdens het lezen concluderen, de Roemeense naar de kroon. De titel van de gouden schillencollectie, Geen kip overboord, werd aangeleverd door Matthijs van Nieuwkerk, met zeven glijpartijen het best vertegenwoordigd (‘ballonnetjes opgooien’, ‘op hoge kolen zitten’ , ‘nattigheid ruiken’ , ‘staan als een klok’ , ‘mensen dingen in de schoenen wrijven’ en ‘lucht zien aan het eind van de tunnel’ komen ook van hem). Maar Van Nieuwkerk is toch een minder in het oog springende glijder dan de nummer twee van Geen kip overboord, Albert Verlinde, zes keer geflitst door de paal van Aalbrecht en Wagenaar. Verlinde kreeg het (1) met mensen aan de haak, (2) voelde een huilbui tegen zijn keel aan liggen en (3) vroeg een studiogast de kleren van het hemd. Een hele mooie Verlinde: ‘Als iemand op de grond ligt, is het heel gemakkelijk dansen.’ Ik pleit ervoor dit niet langer als een uitglijder te beschouwen maar als een geslaagd aforisme. Ook de twee bekeuringen op de deurmat van Hugo Borst – voor ‘in een scheurbuik liggen’ en ‘lui zijn als dikke stront’ – moeten eigenlijk worden omgezet in oorkonden voor origineel taalgebruik. Prachtige bijdragen zijn er verder van Gerard Joling (‘mijn emmer is overgelopen’), Fransje Bauer (‘alle stoppen en registers gaan open’) en Gordon (‘ik heb nergens waarde voor’). Het is moeilijk uit deze juwelen de mooiste te selecteren. Ik kies voorlopig voor ‘iets zo hoog mogelijk van de toren laten hangen’ van Arie Boomsma, al hoop ik nooit te weten te komen waar hij op doelde. Alle buitenlanders die met behulp van de televisie Nederlands proberen te leren, zou ik ondertussen op deze plek veel sterkte willen wensen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden