Dossier

Alles wat u moet weten over de Week van de Euthanasie

Het is de Week van de Euthanasie. De discussie over de zelfverkozen dood laaide de afgelopen dagen opnieuw in alle hevigheid op. Dit is wat u moet weten.

Deze foto is in scène gezet. Beeld anp

'Huppakee, weg!' De woorden van de dementerende Hannie Goudriaan, een van de hoofdrolspelers in de maandag uitgezonden documentaire over de Levenseindekliniek, hebben het debat over de zelfgekozen dood opnieuw doen losbarsten. Voor - en tegenstanders van de Euthanasiewet grijpen de documentaire over de in 2012 opgerichte kliniek, bedoeld voor mensen met een doodswens die hiervoor niet terecht kunnen bij hun huisarts, aan om hun mening te verkondigen over de medische dood.

Hoogleraar cognitieve neurowetenschap Victor Lamme noemde de documentaire 'verschrikkelijk'. 'De euthanasiemarketing praat ouderen aan dat het mooi is om het heft in eigen handen te nemen', schrijft hij in een opinieartikel in de Volkskrant. In een uitzending van DWDD waarin hij de confrontatie aanging met Steven Pleiter, directeur van de Levenseindekliniek, en arts Remco Verwer, die de euthanasie bij Goudriaan uitvoerde, betitelde hij de dood van de vrouw als 'moord'.

Ook Rob Bruntink, expert palliatieve zorg, had geen goed woord over voor het handelen van de Levenseindekliniek. 'Nooit eerder zag ik een euthanasie die op een executie leek', schreef hij in een blog. (Lees ook de kritische reacties op Levenseindekliniek die opinieredacteur Chris Rutenfrans verzamelde)

Een beeld uit de documentaire Levenseindekliniek. Beeld NTR

Levensmoe

Op social media klinkt echter ook een ander geluid. Veel mensen betitelen de documentaire als 'mooi' en 'ontroerend' en stellen dat het zelfbeschikkingsrecht ook moet gelden voor psychiatrische patiënten, dementerenden en ouderen met 'een voltooid leven'. (De 89-jarige Anneke Ruijs was zo'n oudere die klaar was met leven, maar niet in aanmerking kwam voor euthanasie. Lees hier haar opmerkelijke verhaal)

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) pleit al langere tijd voor het opnemen van 'voltooid leven' als extra mogelijkheid in de Euthanasiewet. Begin deze maand concludeerde de commissie onder leiding van Paul Schnabel dat dit niet zal gebeuren. De adviescommissie, die was ingesteld om een antwoord te formuleren op de vraag hoe invulling zou kunnen worden gegeven aan de wens van een toenemende groep Nederlanders om meer zelfbeschikkingsrecht als zij hun leven voltooid achten, stelt dat alleen een arts een doodswens mag vervullen en louter op medische gronden. (Lees ook de antwoorden op de acht belangrijkste vragen over hulp bij zelfdoding en het Commentaar van Raoul du Pré)

In de praktijk biedt de Euthanasiewet, die voluit de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding heet en sinds de invoering in 2001 internationaal veel opzien baart, voldoende speelruimte bij een verzoek om de dood in het geval van 'een voltooid leven'. Dit omdat mensen die levensmoe zijn vaak ook te kampen hebben met een opeenstapeling van lichamelijke en psychische kwalen. Of zij in concrete gevallen echter ook daadwerkelijk geholpen worden bij hun doodswens, hangt af van het oordeel van de betreffende huisarts.

Gaby wilde niet meer

Psychiatrische patiënten, maar ook dementerenden die in een vroege fase van hun ziekte een wilsbeschikking hebben opgesteld, kloppen daarom steeds vaker aan bij de Levenseindekliniek. Jaarlijks melden zich daar meer dan duizend mensen van wie enkele honderden daadwerkelijk euthanasie ontvangen. Een van hen was Gaby Olthuis. Een tinnitus-patiënte die in 2014 een dodelijk drankje kreeg toegediend door de Levenseindekliniek. De toetsingscommissie beoordeelde deze euthanasie als 'onzorgvuldig'.

Het was de derde maal binnen een jaar dat de kliniek op de vingers werd getikt.

Gaby Olthuis zag geen andere oplossing dan euthanasie. Beeld Rob van t Zelfde

Els Borst

De Euthanasiewet werd in 2002 ingevoerd door oud-minister Els Borst. Begin deze maand verklaarde Bart U. de oud-minister te hebben vermoord omdat hij tegen voortijdige levensbeëindiging is. Verslaggever Sander van Walsum schreef naar aanleiding van de dood van Borst een achtergrondverhaal over de Euthanasiewet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden