Alleen risicopatiënt krijgt nog virusremmer bij grieppandemie

Het is niet zinvol om bij een nieuwe grieppandemie alle grieppatiënten virusremmers te geven. Alleen risicopatiënten kunnen baat hebben bij een middel als tamiflu. Dat schrijft de Gezondheidsraad in een advies aan minister Schippers van Volksgezondheid.

Alleen risicopatiënten dienen bij een grieppandemie een virusremmer toegediend te krijgen, schrijft de Gezondheidsraad. Beeld anp

Het advies voedt de kritiek die de afgelopen jaren is ontstaan op de massale aanschaf van virusremmers. Toen de Mexicaanse griep in 2009 Nederland bereikte, lagen er ruim vijf miljoen doses virusremmers opgeslagen. Die aanschaf was het gevolg van een eerder advies van de Gezondheidsraad. Die had geconcludeerd dat bij een grieppandemie 30 procent van de bevolking ziek zou kunnen worden en meende dat alle patiënten en hun huisgenoten virusremmers moesten slikken. Die middelen konden de duur van de griep met een tot twee dagen bekorten, waardoor het virus zich minder snel zou verspreiden. Toen bleek dat de Mexicaanse griep mild verliep, werd het beleid bijgesteld.

In de jaren erna werd duidelijk dat het bewijs voor de werkzaamheid van de virusremmers overschat was. De Cochrane Collaboration, die medisch bewijs tegen het licht houdt, kreeg na jaren touwtrekken alle onderzoeksrapportages in handen. Uit hun analyse bleek dat grieppatiënten hun ziekte door tamiflu met slechts driekwart dag verkorten en dat de kans op complicaties niet afneemt.

Medisch Contact, dat met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur alle stukken kreeg, noemde de inkoop van virusremmers vorig jaar 'onbezonnen'. Niemand beschikte over het complete dossier toen de virusremmers werden goedgekeurd of aanbevolen, zo blijkt. Ook de Gezondheidsraad niet.

'Tien jaar en een grieppandemie verder', schrijft de Gezondheidsraad, moet het oude advies worden bijgesteld. De Raad concludeert nu dat de werkzaamheid van virusremmers tegen griepcomplicaties de afgelopen jaren 'meer ter discussie is komen te staan'. De kritiek van Cochrane werd vorig jaar tegengesproken door nieuw onderzoek, gepubliceerd in vakbladen. Maar dat werd gesponsord door de farmaceutische industrie, merkt de Raad op.

Er is volgens de Gezondheidsraad voldoende bewijs voor het gebruik van de virusremmers bij risicogroepen en voor een preventief effect. Het advies blijft om die bij een pandemie te verstrekken aan huisgenoten van grieppatiënten.

Hebben we achteraf gezien te veel tamiflu aangeschaft? Voor hoogleraar virologie Ab Osterhaus, tien jaar geleden lid van de Gezondheidsraad, gaat die conclusie te ver. 'Het advies van toen komt voort uit beperkt beschikbare gegevens. We zouden er nu anders tegenaan kijken maar dat betekent niet dat we toen fout zaten. Stel je voor dat de pandemie ernstig was geweest en we te weinig virusremmers hadden gehad. Die kun je niet even bijkopen op het laatste moment.' Osterhaus is ervan overtuigd dat virusremmers levens hebben gered. 'Dan is de vraag: hoeveel mag een mensenleven kosten?'

Osterhaus kan zich vinden in het advies om alleen de risicopatiënten te behandelen. Hij vraagt zich alleen af: wie zijn die risicopatiënten? Bij een pandemie, benadrukt hij, zijn de risico's vaak heel anders. In Nederland overleden door de Mexicaanse griep 63 mensen, van wie velen jong en gezond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden