Afgedankte boorplatformen goed voor biodiversiteit Noordzee

Uit onderzoek blijkt dat olieplatformen de diversiteit in de Noordzee niet schaadt. Sterker, sommige (ongewenste) soorten verspreiden zich juist via de kunstmatige riffen.

Als delen van afgedankte boorplatformen in de Noordzee blijven staan is dat voordelig voor het ecosysteem. Funderingen van die installaties zijn gunstig voor de biodiversiteit, zegt marien ecoloog Joop Coolen van Wageningen Marine Research. Woensdag promoveert hij op een proefschrift over de ecologische waarde van booreilanden en andere offshore installaties.

In de Noordzee staan ongeveer 1.500 olie- en gasradiators, waarvan 155 in het Nederlandse deel. Onder druk van de milieubeweging spraken de landen rond de Noordzee zo'n twintig jaar geleden af dat deze installaties na gebruik volledig moeten worden verwijderd. Dat zijn dure operaties. De kosten van het ontmantelen van de platforms in het Nederlandse deel van de Noordzee lopen in de miljarden en moeten worden opgebracht door de Nederlandse staat en de olie- en gasindustrie.

Meerwaarde

Volgens Coolen kan het vanuit ecologisch oogpunt geen kwaad om delen van boorplatforms die overbodig zijn geworden te laten staan. Platforms en andere kunstmatige riffen (windturbines en scheepswrakken) zorgen er op de zanderige Noordzeebodem voor dat de biodiversiteit plaatselijk toeneemt.

Coolen: 'Voor het ecosysteem in de Noordzee is het een meerwaarde om kunstmatige riffen niet weg te halen. Wanneer bouwwerken aan het eind van hun levensduur worden verwijderd, zullen soorten weer verdwijnen en zal de biodiversiteit weer afnemen.'

Kunstmatige riffen van staal en beton, zoals de fundamenten van boorplatforms, vormen een gunstige ondergrond voor bodemdieren als hydroïdpoliepen, slijkgarnalen, zeeanemonen, lederkoralen en mosselen. Coolen, die voor zijn onderzoek talloze malen heeft gedoken, trof 127 soorten aan op delen van platforms. Zijn onderzoek richt zich op bodemdieren, maar hij zag dat ook vissoorten als kabeljauw, makreel en steenbolk worden aangetrokken.

Risico

Er is ook een risico: soorten die langs de kust voorkomen en niet thuishoren op volle zee kunnen zich via platforms en windmolens verspreiden. Dat risico doet zich vooral voor bij delen van installaties die door eb en vloed gedeeltelijk boven water uitkomen. Om verspreiding van ongewenste soorten te verhinderen stelt Coolen voor dat afgedankte installaties tot minimaal 10 meter onder het wateroppervlak worden afgebroken.

Sinds 1998 is het verboden om platforms na gebruik in de Noordzee te laten zinken of (gedeeltelijk) te laten staan. Die afspraak werd gemaakt nadat in 1995 een storm van protest was losgebarsten tegen plannen van Shell om het opslagplatform Brent Spar te laten afzinken. Actievoerders van Greenpeace bezetten de Brent Spar en riepen op tot een wereldwijde boycot van Shell-stations.

Wetenschappers zijn verdeeld over het achterlaten van industriële installaties. Sommigen stellen dat de natuurlijke omstandigheden na een menselijke ingreep zo volledig mogelijk moeten worden hersteld. Anderen wijzen op de positieve ecologische effecten van kunstmatige barrières in zee en bepleiten daarom het achterlaten van (delen van) platforms, zoals onder meer gebeurt in de Golf van Mexico.

Actievoerders van Greenpeace bezetten in 1995 de Brent Spar, een drijvende opslagkamer voor olie, die Shell na gebruik wilde afzinken in de Noordzee. Beeld afp

Actueel vraagstuk

Coolen neemt in dit discours geen stelling. 'Ik stel me neutraal op. Ik adviseer niet om spullen te laten liggen, maar ik raad het ook niet af. Ik denk dat het geen kwaad kan. En als je wat laat liggen, haal dan de ondiepe stukken weg. Dan hou je het oprukken van invasieve soorten tegen.'

De vraag wat er moet gebeuren met al het staal en beton in zee is actueel geworden nu de gas- en olievelden van de Noordzee uitgeput raken. Energie Beheer Nederland (EBN), een onderneming die namens de Nederlandse staat investeert in winning en opslag van gas en olie, heeft onlangs een plan opgesteld voor ontmanteling en hergebruik van olie- en gasinstallaties.

'We kijken of en hoe we de offshore infrastructuur de komende decennia nog kunnen gebruiken', zegt EBN-woordvoerder Marcel Hoenderdos. 'Het laten staan van delen die zich onder water bevinden is een van de mogelijkheden die we onderzoeken.' Hij doet geen uitspraak over de wenselijkheid om de afspraken over het weghalen van platforms te handhaven.

Greenpeace wil vasthouden aan het 'basisprincipe' dat de industrie zijn 'rommel' opruimt, laat woordvoerder Tom Grijsen weten. 'Het zou zonde zijn de afspraken te schrappen. Dan komen we op een hellend vlak. De regels zijn goed en er zijn al uitzonderingen: bijvoorbeeld als weghalen nieuwe schade toebrengt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden