Een man scheidt zijn afval bij de container
Een man scheidt zijn afval bij de container © Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Achteraf scheiden van plastic in afvalfabrieken is goedkoper en efficiënter dan vooraf - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: 'Achteraf scheiden van plastic in afvalfabrieken is goedkoper en efficiënter dan vooraf scheiden.'

Van wie komt de claim?

'Het apart inzamelen van plastic heeft geen enkele zin', zei presentator Jaap Jongbloed onlangs in EenVandaag. 'Het kost meer en het levert minder milieuwinst op.' Veel beter zou het zijn om het plastic bij de rest van het afval te mikken en het er achteraf, in een nascheidingsfabriek, weer uit te vissen. EenVandaag zou zich baseren op onderzoek van Elbert Dijkgraaf en Raymond Gradus, hoogleraren economie aan de Erasmusuniversiteit en de Vrije Universiteit.

Klopt het?

In hun studie vergelijken de hoogleraren verschillende methoden van plasticinzameling. Ze rekenen voor wat elk van de methoden kost en hoeveel plastic dit oplevert. Voor het aan de straat inzamelen en het verwerken van een ton plastic ontvangen gemeenten 677 euro van de verpakkingsindustrie. Door voor nascheiding te kiezen, bespaart een gemeente zich 348 euro aan inzamelingskosten. Hoeveel de nascheiding zelf vervolgens kost, weten de onderzoekers echter niet. Omdat het om bedrijfsvertrouwelijke gegevens gaat, is de exacte kostprijs onbekend. Hun voorzichtige conclusie is daarom, dat er 'aanwijzingen' zijn dat nascheiding goedkoper is.

Het adviesbureau Strategy&PwC werkt op dit moment aan een onderzoek naar deze kosten. Adviseur Paul Nillesen kan nu alvast zeggen dat de kostenvergelijking tussen bron- en nascheiding per gebied zal verschillen. 'In een landelijk gebied waar relatief veel ruimte is, kan bronscheiding effectief zijn. Het is daar ook relatief eenvoudig om het in te zamelen. Maar in stedelijke gebieden met veel hoogbouw kan nascheiding effectiever zijn. Het is daar moeilijker om de infrastructuur te organiseren voor het ophalen aan huis.'

Volgens EenVandaag levert nascheiding bovendien veel meer plastic op. Fabrieken plukten in 2014 ongeveer 8,4 kilo plastic per burger uit het afval, anderhalve kilo meer dan wanneer het plastic aan de straat wordt gezet. Wanneer je echter rekening houdt met alle gewichtsverliezen tijdens het hele proces - bijvoorbeeld door reiniging, of doordat sommige onderdelen zich lastig laten sorteren op plasticsoort - blijft er bij nascheiding ongeveer 4,5 kilo per burger over. Bij bronscheiding is dit ietsje minder, ongeveer 4,3 kilo per burger, zo rekent onderzoeker Ulphard Thoden van Velzen van Wageningen Food & Biobased Research voor. Met zijn collega's bracht hij de hele recyclingketen de afgelopen acht jaar in kaart. De opbrengst van bronscheiding per gemeente, vertelt hij, varieert echter sterk. 'Je kan in een gemeente wonen waar het netto inzamelrendement iets hoger ligt dan gemiddeld, waardoor het recyclingrendement hoger uitkomt dan voor nascheiding gemiddeld. Maar het omgekeerde komt meer voor.'

Conclusie

De beste methode van plastic scheiden verschilt vermoedelijk per locatie. Exacte financiële gegevens ontbreken nog.


Lees hier meer over de impact van plastic op het milieu

Teun van de Keuken: Als je schone stranden wilt, kun je de flesjes Rivella beter laten staan
Wie verkoopt er veel doppen en ander plastic? De drankenindustrie natuurlijk. Dezelfde drankenindustrie die zich al jaren verzet tegen een statiegeldregeling voor kleine plastic flesjes. Hoe begaan is zo'n bedrijf dan met schone stranden?

Programmamaker Bahram Sadeghi verzamelde 1000 dagen lang al zijn plastic afval
Van wat hij niet mee naar huis kon nemen, maakte hij een foto. Resultaat: een muur van 150 vierkante meter met 472 foto's en een vloer van 250 vierkante meter met de inhoud van 41 zakken volgestampt met plastic. Bekijk hier de video's en lees de artikelen.

Teun van de Keuken: Nee Starbucks, we hóéven geen plastic deksel op onze koffiebeker
Het zet meer zoden aan de dijk als bedrijven zelf meer actie ondernemen om ons van de wegwerpbekers af te helpen. Gebruik bekers van afbreekbaar materiaal en voer statiegeld in.