Accent

Op een bedompte hotelkamer diep in Oost-Duitsland, zie ik Jan Smit op televisie voorbij komen. De regionale zender zendt een schlagerprogramma uit, en Smit is de presentator....

Merlijn Schoonenboom

De muziek klinkt afschrikwekkend blij door de sombere kamer, maar iets houdt me nieuwsgierig: zijn Duits. Hij doet namelijk grammaticaal opvallend zijn best – inclusief de beruchte genitief, de tweede naamval die de meeste Duitsers zelfs nauwelijks gebruiken.

Een paar weken later, op een andere zender, zie ik Sylvie van der Vaart een Duitse tv-prijs in ontvangst nemen, als jurylid van Deutschland sucht das Supertalent. Ook dat is een afschrikwekkend programma, maar één ding moet gezegd worden: haar dankwoord zegt ze in een Duits, waarbij de Nederlandse restjes alleen in de verte te horen zijn.

Prima natuurlijk, maar ook enigszins verontrustend. Want sinds wanneer is de Hollandse taalstandaard op de Duitse tv omhoog gegaan? Mijn eigen Duits is , zo wordt me van alle kanten verzekerd ‘heus goed hoor voor een Hollander’. Maar er zijn ook van die vermoeide dagen dat het er, ondanks het Goethe Instituut-certificaat en de Buddenbrooks in de kas t, uitkomt als een parodie op Rudi Carell.

Bij een lezing van de Rus Wladimir Kaminer ben ik er onlangs echter op gewezen, dat het ook weer niet altijd zinvol is elk accent af te leren. De schrijver Kaminer woont al sinds de val van de Muur in Duitsland, en staat bovenin de bestsellerlijsten met luchtige werkjes over het grotestadsgevoel. Zijn Duits blijft echter met een vet Russisch accent, als de bad guy in een James Bond-film. Volgens een Duits kennis vinden de Duitsers dat juist leuk. Hij zegt: ‘Kaminer is net als Carell. Het accent is deel van het imago.’

Er zijn blijkbaar twee strategieën die je als buitenlander kan hanteren, wil je actief meedoen: of je probeert een vlekkeloze integratie te doorlopen, of je koketteert met de rol van de troetelbuitenstaander.

Alleen: succes is ook dan niet verzekerd. Dat heeft ook met andere factoren te maken. Een Franse politicologe die in diverse Duitse kranten foutloos over Duitse politiek schrijft, werd op de radio afgewezen, zo vertelde ze me. ‘U klinkt natuurlijk schattig’, had de eindredacteur gezegd, maar Duitsers willen niet een mening over hun eigen land horen met een Frans accent.

In de Süddeutsche Zeitung lees ik daarentegen een citaat van Louis van Gaal, trainer van Bayern München. ‘Wir bekommen die Gladiolen, oder wir sind tot’, had hij gezegd. Geen Duits, maar een gegermaniseerd Nederlands gezegde. Nu er nog steeds kans is dat hij de Bundesliga wint, vindt men de woordkeus prachtig.

Zelf volg ik Smit en Van der Vaart toch maar in de nieuwe Hollandse strategie – en ben me nog eens extra in de genitief gaan verdiepen. Van Gaal zou immers ook kunnen verliezen, en dan vindt men ook diens Carelliaanse aanpak vast ineens een stuk minder leuk klinken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden