Aarde telt mogelijk acht keer meer bomen dan gedacht

Drie biljoen veertig miljard 288 miljoen 194 duizend en 283 bomen. Dat is - naar schatting - het aantal bomen op aarde. Het nieuwe bomental, vandaag gepubliceerd in Nature, ligt acht keer hoger dan in eerdere schattingen: per mens zijn er zo'n 413 bomen, in plaats van de eerder geschatte 54. Voor Nederland komen de berekeningen uit op 343.683.840, oftewel 20 per persoon.

Beeld anp

Daartegenover staat dat we jaarlijks gemiddeld anderhalve boom per aardbewoner inleveren: het aantal bomen op aarde slinkt met zo'n 10 miljard per jaar, in de regel door menselijke activiteit. 'Een behoorlijke zorg', zegt hoofdonderzoeker Tom Crowther van de Amerikaanse Yale-universiteit. 'En hopelijk reden om meer aandacht te besteden aan herbebossing en het tegengaan van ontbossing.'

Bestaande schattingen van het aantal bomen zijn doorgaans gebaseerd op satellietwaarnemingen. Voor de nieuwe cijfers combineerde Crowther die met zo'n half miljoen bomentellingen op de grond, die door de jaren heen op uiteenlopende plekken zijn gedaan. Een enorme puzzel, die nu een grappig precies bomenaantal oplevert: 3.040.288.194.283 stuks, met een marge van zo'n 100 miljard meer of minder.

Minste bomen in Bahrein

3034 het aantal bomen in Bahrein: op een enkel eiland na het laagste ter wereld.

1 Het aantal bomen per persoon in Qatar en Saoedi-Arabië: het laagste per inwoner.

63.835 Het aantal bomen per inwoner op de Falkland Eilanden: het hoogste ter wereld.

72.644 Het aantal bomen per vierkante kilometer in Finland: het dichtst 'beboomde' land.

0 Het geschatte aantal bomen in Vaticaanstad. Maar om technische redenen is de pauselijke tuin niet meegeteld

Verschillende soorten bos

Dat de berekening zoveel hoger uitkomt dan eerdere schattingen, komt volgens Crowther vooral door verschillen tussen uiteenlopende soorten bos. 'In een boreaal bos (in de poolstreek, red.) is de boomdichtheid bijvoorbeeld enorm hoog.' Toch vindt ook Crowther het 'verbluffend' dat er zoveel meer bomen zijn dan gedacht.

De cijfers zijn nodig om veel preciezer te kunnen bepalen wat verschillende soorten bos precies 'doen', zegt de Wageningse bosonderzoeker Geerten Hengeveld, een van de Nederlandse auteurs van de studie. 'Of je ergens veel dunne boompjes hebt, of juist een kleiner aantal dikke bomen, maakt enorm uit voor zaken als de biodiversiteit, de koolstofopname of de houtoogst. Veel belangrijker dan hoeveel bomen er precies zijn, is dat we nu per bos veel beter de vinger kunnen leggen op die onderliggende structuur.'

Zo stelden de onderzoekers een uitgebreid schema op van hoe verschillende variabelen inwerken op verschillende soorten bos: meer regen is in woestijngebieden bijvoorbeeld gunstig voor het aantal bomen, maar beïnvloedt het bomenaantal in toendra's juist negatief. 'Dat verfijnt ons gevoel voor: wat is de potentie van een bos?', zegt Hengeveld.

Acht keer meer bomen

De onderzoeksinspanning begon drie jaar geleden met een vraag van Plant for the Planet, een milieugroep die op aarde een miljard bomen wil bijplanten. 'Ze wilden weten wat voor invloed dat zou hebben. Zo kwamen ze bij mij', vertelt Crowther. Nu het aantal bomen veel groter blijkt dan verwacht, heeft Plant for the Planet zijn doelstelling bijgesteld, zegt hij: 'Nu mikken ze op een biljoen bomen.'

In Twente vindt Wietske Bijker, expert op het gebied van vegetatiemonitoring en niet betrokken bij de studie, het onderzoek 'degelijk en helder'. De grote uitdaging, denkt ze, is om uit te vinden hoe de schatting zoveel groter kan uitpakken. 'Acht keer meer bomen, dat is nogal wat. Mij is niet helemaal duidelijk hoe zich dat verhoudt tot wat we weten over de hoeveelheid biomassa. Zijn bomen soms gemiddeld dunner dan we dachten, of is ook de hoeveelheid biomassa groter?'

Regenwoud nabij Saul, een dorpje in Frans-Guyana. Beeld ANP

Sinds de opkomst van de menselijke beschaving, becijferen de onderzoekers, is naar schatting 46 procent van alle bomen op aarde verdwenen. 'Bijna drie biljoen bomen, een astronomisch getal', zegt Crowther. Maar Bijker heeft stevige bedenkingen: 'Dat klinkt heel dramatisch. Maar als je kijkt hoe ze tot zo'n getal komen, is het wel een heel ruwe schatting.'

In ons dichtbevolkte land staan volgens de berekeningen toch nog gemiddeld 9.090 bomen op iedere vierkante kilometer. Het best bedeelde land is, op wat dunbevolkte eilandjes na, Suriname: ruim 15 duizend bomen per inwoner. Van alle bomen staat haast de helft in een tropisch of subtropisch oerwoud. De boreale bossen van landen als Rusland, Canada en Finland zijn goed voor een kwart van alle bomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden