'99 procent van de plasticsoep is niet te traceren'

De gevreesde plasticsoep in de oceanen is een van de grootste moderne milieuproblemen. Miljoenen tonnen plastic afval vervuilen het zeeoppervlak. Toch blijft het lastig de omvang van de plasticsoep te bepalen. Onderzoekers beweren nu dat 99 procent van de soep zelfs onvindbaar is.

Afval in Hanauma Bay bij Hawaï. Beeld ap

Wereldwijd produceren we jaarlijks zo'n 300 miljard kilogram aan plastic. Het grootste deel daarvan belandt op stortplaatsen of in afvalputten, maar geschat wordt dat ongeveer 0,1 procent (300 miljoen kilogram) van al het plastic in de oceaan terechtkomt. Een deel daarvan komt vast te zitten in Arctisch ijs, spoelt weer aan op stranden of verandert zelfs in rotsen, zoals vorige maand op Hawaï werd ontdekt. Het grootste deel blijft echter drijven in de gyres, de grote ringvormige stromingen in zee.

Vier schepen voeren in 2010 en 2011 maanden met netten door de vijf grootste zeestromingen ter wereld om een deel van deze plasticsoep op te vangen. Omdat de wetenschappers vermoeden dat het meeste plastic in de oceaan microscopisch klein is wegens afbraak door de golven en straling van de zon, gebruikten ze erg fijne netten die zelfs die deeltjes bovengehaald zouden moeten hebben.

De onderzoekers verwachtten op basis van bestaande schattingen een grote vangst, maar dat viel tegen. Ze berekenden dat er op z'n hoogst 40 miljoen kilogram plasticsoep in de oceanen kon drijven. '99 procent van het plastic dat in de zee zou moeten drijven kunnen we niet vinden', zegt hoofdonderzoeker Carlos Duarte van de Universiteit van Cadiz in Spanje tegen Science. De wetenschappers meer dan drieduizend watermonsters en concludeerden dat er 'slechts' 7 tot 35 miljoen kilogram in de oceanen drijft.

'Vissen eten plastic op'
Het plastic in zee valt in steeds kleinere deeltjes uiteen. Dit zogeheten microplastic is niet zichtbaar met het menselijke oog. Mogelijk hebben vissen het grootste deel van het afval opgegeten, suggereren de onderzoekers. Dat zou betekenen dat het plastic uiteindelijk ook in ons eten kan belanden, via de consumptie van bijvoorbeeld tonijn of andere soorten vis. Het is ook een optie dat het plastic wordt afgebroken door bacteriën.

Volgens oceanograaf Peter Davison van het Farallon Institute for Advanced Ecosystem Research in Californië is het mogelijk dat het plastic alle verontreinigde stoffen in het water opneemt en via de zeedieren in onze voedselketen terechtkomt. Al kunnen de vissen het plastic ook opnieuw afscheiden, waardoor er geen schade zou zijn op lange termijn.

Turkije
De grootste plasticsoep, in het midden van de Stille Oceaan, zou zo groot zijn als Turkije. De precieze hoeveelheid plastic afval in zee is niet bekend. Volgens een onderzoek van de milieuorganisatie van de Verenigde Naties komt er jaarlijks wereldwijd 5 miljoen ton plastic bij: bijna tweederde van wat Nederlandse huishoudens jaarlijks samen aan afval produceren.

De onderzoekers pleiten voor meer onderzoek. 'Het oplossen van het lot van het vermiste plastic afval is van fundamenteel belang om de gevolgen van de vervuiling in de oceaan te kunnen bepalen.'

Het onderzoek staat gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift PNAS.

Beeld ap
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden