80 procent ziet af van zelfeuthanasie na gesprek met consulent

Wie zijn leven voltooid vindt en met een consulent in gesprek gaat over zelfdoding, stelt zelfeuthanasie vaak uit of ziet ervan af. Dat is ook het geval als de middelen om de doodswens te vervullen al in huis zijn gehaald. Weten dat het kan en hoe het kan, werkt geruststellend.

Een doodswens vanwege een 'voltooid leven' komt vooral voor bij ouderen met een opeenstapeling van ouderdomsklachten. Beeld Colourbox

Dit concluderen consulenten van stichting De Einder en van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Zij hebben het afgelopen jaar zeshonderd mannen en vrouwen gesproken die hun leven zelf op een humane manier willen beëindigen. Niet meer dan een op de vijf voegt de daad bij het woord, stelt De Einder. Bij 80 procent volstaat een gesprek met een consulent 'om gerustgesteld verder te kunnen leven', stelt Miriam de Bontridder, jurist en bestuurslid van De Einder.

Deze bevindingen sluiten aan bij de uitkomst van wetenschappelijk onderzoek, zegt hoogleraar levenseinde-onderzoek Bregje Onwuteaka-Philipsen van het VUmc in Amsterdam. 'Voor de meesten is zelfeuthanasie een back-upplan; zekerheid over de mogelijkheid is genoeg.' Hetzelfde fenomeen doet zich voor bij ernstig zieken die met de huisarts de mogelijkheid van euthanasie bespreken. 'Ongeveer een derde doet uiteindelijk een concreet euthanasieverzoek,' stelt Onwuteaka.

Aftakelingsproces voor zijn

Een doodswens vanwege een 'voltooid leven' komt vooral voor bij ouderen met een opeenstapeling van ouderdomsklachten. Zij willen een langdurig aftakelingsproces voor zijn, voor zichzelf én voor hun naasten. Omdat veel artsen huiverig zijn deze groep euthanasie te verlenen, klopt zij aan bij De Einder en de NVVE voor informatie over een humane wijze van zelfdoding. Voor deze groep willen het kabinet en D66 een wettelijke regeling met heldere voorwaarden en richtlijnen. Daarin zal een belangrijke, begeleidende rol zijn weggelegd voor consulenten.

'Wie een einde aan zijn leven wil maken, moet veel drempels overwinnen,' stelt consulent Catharina Vasterling. 'Gesprekken daarover leiden vaak tot een nieuwe afweging: wil ik echt dood?' Ook degenen die wel een dodelijk middel in huis halen blijken hun keuze te heroverwegen of uit te stellen. 'Alleen al over het middel kunnen beschikken werkt geruststellend; het kan als ik het echt wil.' Om die reden is Vasterling niet voor een regisserende rol van de consulent bij zelfeuthanasie bij een voltooid leven, zoals in het concept wetsvoorstel van D66 staat beschreven. 'Dan ontneem je iemand de momenten van uitstel of afstel.'

Beeld anp

Gesprek geeft rust

De NVVE komt tot dezelfde conclusie als De Einder. Een meerderheid van de personen die zich tot de vereniging wendt, ziet na een of meerdere gesprekken af van zelfdoding. 'Een deel komt maanden of jaren na een eerste gesprek weer terug. Veel personen die rondlopen met een doodswens kunnen er met heel weinig mensen over praten. Een gesprek met een consulent hierover geeft al rust,' zegt Carolien van Eerde. Zij is coördinator van het Adviescentrum van de NVVE en heeft vijf jaar als zelfstandig levenseindeconsulent gewerkt.

Het gevoel controle te kunnen hebben over het moment van sterven, is bepalend, stelt Van Eerde. 'Wat jurist Huib Drion in de jaren '70 bepleitte, blijkt nu in de praktijk zo te werken: een middel op de plank hebben liggen is afdoende.'

Het afgelopen jaar wendden drieduizend mensen met een doodswens zich tot De Einder. Ruim vierhonderd voerden daarover een of meerdere gesprekken met een consulent. De NVVE telde afgelopen jaar 215 cliënten die met een consulent spraken over zelfeuthanasie.

Meer over voltooid leven

Dit gebeurde er in debat over het voltooid leven
Het debat over hulp bij het beeïndigen van een voltooid leven woedt in alle heftigheid. D66, GroenLinks, VVD, PvdA en 50Plus zijn voorstander van de stervensbegeleider, terwijl de christelijke partijen en de SP juist willen investeren in betere ouderenzorg, om ouderen 'zich niet waardeloos te laten voelen'. Lees hier terug wat er tot nu toe gebeurde in het voltooid leven-debat.

'Er is zó veel moed nodig om je leven te beëindigen'
Een 'levenseindebegeleider' heeft een belangrijke rol in de voorstellen van het kabinet en D66 voor regulering van zelfeuthanasie bij een voltooid leven. Consulent Catharina Vasterling (71) vertelt in dit interview over de toenemende vraag naar hulp bij zelfdoding in haar praktijk.

'Levenswil is mysterieuzer dan doodswens'
Katholiek schrijver Willem Jan Otten vreest dat de euthanasiepraktijk en het gepraat over voltooid leven ertoe hebben geleid dat mensen elkaar het graf in praten. Over de roemruchte 'Huppakee-documentaire' uit 2016 zegt hij: 'Je zag een mevrouw die een heerlijke dag aan zee had gehad, en die daarna - heus vrijwillig - de beker aan de mond zette. Dat zal allemaal wel, maar waarom bezorgen we haar daarom niet meer fijne dagen aan zee?'. Lees hier het interview.

Op meesten van ons rust wel degelijk plicht tot voortleven
In de discussie over voltooid leven is de keuze voor de dood een puur individualistische. Terwijl volgens Kees Kraaijeveld de belangrijkste vraag zou moeten zijn: hoe hoog is de relationele waarde van het leven?

'Ik gebruik geen eufemismen: je maakt iemand dood. Jij doet dat'
Als arts bij de Levenseindekliniek verrichtte Willeke Stadtman vijftien keer euthanasie. 'Vóór ik het slaapmiddel inspuit, vraag ik expliciet: 'Wilt u dit echt?' Ze knikt. Ze valt snel in een diepe slaap.' Lees hier het interview.

Wat mag wel en wat mag niet bij euthanasie?
Wanneer mogen euthanasie en hulp bij zelfdoding nu? Wanneer niet? En wat wil het kabinet daar precies aan veranderen? In deze video leggen we het uit:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden