8.200 jaar geleden vond er een tsunami plaats op de Noordzee

Een kleine 8.200 jaar geleden veroorzaakte een onderzeese aardverschuiving voor de kust van Noorwegen een tsunami op de Noordzee. Gigantische golven overspoelden de kusten, vooral van Noorwegen en Schotland. Maar ook in onze regio werd de kust getroffen, blijkt uit onderzoek van Deense geologen.

Beeld anp

Tot nu toe werd gedacht dat de tsunamigolven in het zuidoostelijke deel van de Noordzee hun energie al kwijt waren voor ze de kust bereikten, omdat de Noordzee hier zo ondiep was. Sporen van de tsunami in Denemarken bewijzen nu dat dit niet het geval is.

De Deense onderzoekers troffen de sporen aan in opgeboorde sedimenten op het Deense waddeneiland Rømø. Uit de diepte van de tsunamilaag en de lokatie van de vindplaats concludeerden ze dat de golven hier destijds 1,5 tot 5,5 meter boven de zeespiegel uitkwamen. Het zijn de eerste sporen van deze tsunami in het zuidoostelijke deel van de Noordzee, schrijven de onderzoekers in het vakblad Geology.

Onderzeese lawine

'Als de tsunami Denemarken bereikte, moet hij ook in Nederland aan land zijn gekomen', zegt Jan Smit, emeritus hoogleraar aardwetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, die niet aan het onderzoek meewerkte. Het betekent dat de ondiepte voor de kust van Nederland en Denemarken de landen niet beschermt tegen grote golven, zoals altijd is aangenomen.

'De kans dat een nieuwe tsunami het gebied treft, is klein', zegt geoloog Mikkel Fruergaard uit het Deense onderzoeksteam. De tsunami van ruim 8.000 jaar geleden werd veroorzaakt door de Storegga-aardverschuiving, een onderzeese lawine waarbij opgehoopt smeltmateriaal van de laatste ijstijd in één keer naar beneden stortte. In het huidige klimaat is zoiets niet te verwachten.

Wel kunnen tsunami's uit de Atlantische Oceaan de Noordzee bereiken, zegt Fruergaard - waarschijnlijk gebeurde dit in 1858 nog. Getuigenissen van deze tsunami zijn opgetekend in Denemarken, Engeland, Frankrijk en Nederland, in Katwijk. 'Maar dat brengt het totaal dus nog altijd op slechts twee tsunami's in meer dan 8.000 jaar', zegt Fruergaard. 'Dat is een heel kleine kans.'

Smit deelt die mening. 'Maar áls er weer een dergelijk tsunami zou komen, zou dat in Nederland en Denemarken nu een groter effect hebben dan destijds', voegt hij er aan toe. Beide landen liggen lager dan toen, de zeespiegel juist hoger. 'Bij Rømø scheelt het een meter of 20', zegt Fruergaard.

Wijkertunnel

Vermoedelijk zijn er ook in Nederland al eens aanwijzingen gevonden voor de Storegga-tsunami, weet Smit. In bouwputten en opgeboord materiaal bij Rotterdam bijvoorbeeld en in de bouwput van de Wijkertunnel onder het Noordzeekanaal. Tot nu toe waren deze claims omstreden. 'Volgens de sceptici kan het niet, omdat de tsunami bij het passeren van de Doggersbank zijn kracht verloren zou hebben', zegt Smit. 'Maar dat argument vervalt met deze vondst van de Denen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden