Klopt dit wel? Vrouwenbesnijdenis

40.000 meisjes in Nederland zijn besneden – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: Veertigduizend meisjes in Nederland zijn besneden.

Een vrouw van de Keniaanse Pokot-stam houdt een scheermesje vast waarmee vier meisjes zijn besneden. Beeld Reuters

Van wie komt de claim?

‘Veertigduizend meisjes zijn besneden in ons land’, zei PVV-parlementariër Fleur Agema onlangs tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. De hoorzitting ging over geweld in de Nederlandse jeugdzorg sinds 1945, naar aanleiding van het rapport van de commissie De Winter. ‘Zitten we hier over twintig jaar weer een rapport te bespreken’, vroeg Agema. ‘En moeten we dan allemaal sorry zeggen omdat we de andere kant op hebben gekeken?’

Klopt het?

Agema verwijst naar een onderzoek van kennisinstituut Pharos, Vrouwelijke Genitale Verminking, Omvang en risico in Nederland, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid.

Deze studie kwam afgelopen zomer uit. Veel media berichtten erover. Ook de Volkskrant. Maar de onderzoeksmethodiek werd toen niet uitvoerig tegen het licht gehouden. Het gaat om een schatting. Hoe betrouwbaar is deze?

De wetenschappers borduren voort op internationale cijfers, waaronder die van Unicef. Die organisatie becijfert voor 29 landen in Afrika en het Midden-Oosten regelmatig hoeveel procent van de vrouwen en meisjes besneden is. Het gaat om de landen waar vrouwenbesnijdenis volgens de Verenigde Naties gemeengoed is.

De wetenschappers van Pharos trekken die cijfers door naar Nederland. Hier wonen 95 duizend vrouwen en meisjes die afkomstig zijn uit een van die landen, of die ouders hebben die daar geboren zijn. Van al deze vrouwen en meisjes zou naar schatting 43 procent besneden zijn. De meesten in het land van herkomst.

‘In ons model corrigeren we voor leeftijd, jaar van emigratie en regio’, zegt statisticus Ramin Kawous van Pharos. ‘Besnijdenis neemt in veel landen af. Dus hoe jonger een vrouw, hoe kleiner de kans dat ze besneden is. Voor de tweede generatie houden we ook rekening met de effecten van preventiemaatregelen in Nederland en culturele aanpassing. Het is onduidelijk hoe sterk die effecten zijn. We rekenen verschillende scenario’s door en komen zo uit op schattingen tussen de 38 en 48 duizend.’

Statisticus Maarten van Smeden van het Leids Universitair Medisch Centrum, vindt het ‘een zeer redelijke studie’. ‘Het is moeilijk om dit soort cijfers nauwkeuriger te krijgen. Het heeft geen zin om steekproeven te nemen in Nederland. Meisjesbesnijdenis is hier verboden en daardoor zouden enquêtes heel onbetrouwbaar zijn. Je bent afhankelijk van de data van Unicef.’

Ernst Graamans, van de Vrije Universiteit in Amsterdam, onderzoekt vrouwenbesnijdenis in Kenia. ‘Vrouwenbesnijdenis is ook in de meeste Afrikaanse landen verboden’, zegt hij. ‘In Kenia is het zelfs verboden om liedjes te zingen met neerbuigende teksten over meisjes die niet besneden zijn. Je kunt in geen enkel land precieze cijfers verkrijgen. Maar ook grove schattingen zijn waardevol. Meisjesbesnijdenis is duidelijk een probleem, ook in Nederland.’

Conclusie

Veertigduizend besneden meisjes en vrouwen in Nederland lijkt een goede schatting. Hoeveel het er precies zijn, is moeilijk te becijferen doordat de ingreep verboden is en er een taboe op heerst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden