11.700 vragen aan de wetenschap, maar wat nu?

Terwijl de honderden conferentiegangers elders in de Fokker Terminal in Den Haag even aan de thee zijn, zit voorzitter Alexander Rinnooy Kan van de Nationale Wetenschapsagenda eenzaam op een stoeltje in de halfduistere hoofdzaal en straalt alsof het zijn verjaardag is.

Sessie met wetenschappers en diverse experts, waaronder Gerdi Verbeet, om kennis met elkaar te delen op de conferentie rond de Nationale Wetenschapsagenda in de Fokker terminal in Den Haag. Beeld Cigdem Yuksel

Het is de derde dag van drie, waarin deze week werd geconfereeerd over de bijna 12 duizend vragen die Nederland eerder dit jaar aan de wetenschap stelde. Later dit jaar moet dat tot een bijdrage aan een nationale research-agenda leiden.

'Op welke manier we hieruit die agenda gaan opstellen, moeten we al doende nog maar ontdekken', zegt hij. 'Maar het enthousiasme en de betrokkenheid bij de agenda zijn zondermeer hartverwarmend. Van duizenden burgers tot de tientallen topwetenschappers die toch maar weken van hun kostbare tijd in de eerste selectie hebben gestoken.'

Voor de samenleving

Donderdag is de Haagse conferentiehal het toneel van de derde van drie conferenties met betrokkenen, vandaag over wetenschap voor de samenleving. Individuele burgers zijn er niet onder de ruim 300 deelnemers, realiseren de organisatoren zich terdege. Wel wemelt het van de belangengroepen, maatschappelijke organisaties, patiëntenplatforms en milieuclubs.

Daartussen, onherkenbaar omdat op geen van de badges een instelling is vermeld, de wetenschappers, beleidsmakers en een enkele ondernemer. De hele middag praten ze in wisselende opstellingen met elkaar aan tafeltjes in zijlokaaltjes over stellingen en vragen over 'wat ze raakt' op klassieke flip-overs. Er liggen gekleurde viltstiften op de tafels. Conclusies gaan met een wasknijper aan een lang touw. In het monumentale pand mag er niets aan de muren, vandaar.

Hoofdlijnen

Anders dan de twee eerdere conferenties gaat het vandaag over de hoofdlijnen, zegt tweede voorzitter Beatrice de Graaf, in het dagelijks leven hoorleraar internationale betrekkingen in Utrecht. 'Waar we deze dag vooral op aansturen is het vinden van perspectieven voor de wetenschap, waarmee je naar het pakket van al die vragen kunt kijken.'

Op de twee eerdere conferentiedagen, met wetenschappers zelf en met ondernemers, draaide het veel meer om het ordenen en schiften van de de 11700 vragen tot 250 hoofdzaken in elf categoriën. Daarvan, schat de Graaf, blijven er misschien iets van 170 over. Plus alle gedachten van de honderden conferentiegangers over waar het heen moet met de wetenschap en wat die kan en niet kan.

De voorzitters van de Nationale Wetenschapsagenda Beatrice de Graaf en Alexander Rinnooy (midden). Beeld Cigdem Yuksel

Verbindingslijnen

Mogelijk, denkt ze in een van de roerige wandelgangen hardop, is dat ook hoe de nationale wetenschapsagenda uiteindelijk zou moeten gaan uitpakken: een verzameling verbindingslijnen dwars door alle wetenschappelijke disciplines en vakgebieden heen.

Dat, heeft minister Jet Bussemaker eerder op de dag bij de opening van de conferentie gezegd, is van wezenlijk belang. 'Het moet niet zo zijn dat deze agenda een paar elementen aanwijst en de rest vergeet', benadrukt ze. 'We moeten de zaak niet willen dichttimmeren rond de vragen van vandaag.'

Nieuwe perspectieven

Bovendien, wil ze ook even gezegd hebben, moet niet de indruk ontstaan dat alleen nuttige wetenschap ertoe zal doen. 'Niet alleen het instrumentele is van belang, wetenschap kan ook nieuwe perspectieven bieden, waar we vandaan komen, hoe het vroeger was, hoe anderen de dingen zien.'

Hoofdlijnen en perspectieven intussen zijn er in de zaaltjes genoeg. Concentreren wetenschappers zich niet veel te veel op exotische mechanismen en te weinig op de alledaagse kwalen? Gaat de behoefte aan schoon water niet te veel over wat er uit onze kraan komt? Is het idee van vrede niet heel cultureel bepaald? 'Mensen willen gezond dood en voor die tijd gelukkig zijn', zegt een deelnemer kernachtig in een sessie over gezondheid.

Tegen het eind van de dag krijgt voorzitter Rinnooy Kan elf gouden dozen met een roodwitblauw-strik aangereikt, met daarin de conclusies die eerder aan de waslijnen hingen en kan de weg naar een nationale researchagenda worden vervolgd. 'Wat die agenda ook wordt, het is hoe dan ook een manier voor de wetenschap om ook terug te praten met de maatschappij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden