'Zeevonk is vooral heel mooi'

Gevaarlijk, nee hoor, de zeevonk is vooral heel mooi, zegt de Groningse marien biologe Karin de Boer. Het eencellige organisme, dat gewoonlijk rood is, geeft een blauwig licht wanneer het in beweging komt. 'Pigment en enzymen in zeevonk vangen dan zuurstof, bijvoorbeeld wanneer je op het water slaat, of wanneer de branding sterk is door de wind.' Het licht dat daarbij vrijkomt, zou kunnen dienen als alarmsysteem, denken sommige onderzoekers. Wanneer een zeevonk-etende garnaal door de zwerm heen zwemt, geeft de groep licht. Garnaaletende inktvissen zien dat en eten dan de garnalen weer op.

Beeld anp

Vanwege deze lichtshow grijpen veel mensen een 'zeevonkplaag' aan voor een nachtelijke zwemtocht. 'Dan moet je wel tegen een beetje stank kunnen, echt aantrekkelijk is het zwemmen niet. Vooral als de algen afsterven, ruikt het niet lekker', zegt De Boer.

Zeevonk produceert geen stoffen die direct giftig zijn voor de mens. Dat het toch een plaagalg wordt genoemd, komt doordat zeevonk soms in grote aantallen voorkomt en zo drijflagen vormt. 'Daardoor kan zuurstofarm water ontstaan, waar vissen en andere zeedieren dan weer last van hebben', aldus De Boer. Dat is wat anders dan directe schadelijkheid voor de mens.

Wel kan er in de drijflagen een verhoogde concentratie ammoniak voorkomen, wat schadelijk kan zijn voor zeedieren. Of het ook leidt tot huid- en luchtwegirritaties bij de mens is moeilijk te bewijzen. Dat Rijkswaterstaat strandgangers afraadde het water in te gaan, is volgens De Boer een voorzorgsmaatregel geweest. 'Ze willen waarschijnlijk niet verantwoordelijk zijn.' Volgens de biologe is er nooit iemand direct geschaad door zeevonk.

Hoogtepunt

Een zeldzaam verschijnsel is zeevonk allerminst. 'Drijflagen van zeevonk komen we gemiddeld tien tot twintig keer per jaar tegen.' Hoelang die blijven hangen, verschilt per keer. 'Als de populatie over haar hoogtepunt heen is, dan is het zo voorbij. Maar het kan net zo goed nog weken duren voor de groep afsterft.' Het hangt in dat laatste geval een beetje van de wind af waar de algen heen drijven. Zonder wind is dat met de Noordelijke stroming mee, richting de Wadden en uiteindelijk zelfs naar Denemarken. 'Bij een oostenwind kunnen ze ook de volle Noordzee opgaan.'

Er bestaan overigens algensoorten die wel een direct gevaar zijn voor mensen. Zo kan de giftige Dinophysis-alg zich ophopen in mosselen. Die worden daar zelf niet ziek van, maar de mosseletende mens wel. Zo kan de alg darmstoornissen veroorzaken. 'Gelukkig wordt het mosselvlees daar uitvoerig op gecontroleerd. Ook voor die alg hoeven we niet bang te zijn', zegt De Boer.

Beeld thinkstock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.