Schiphol Amsterdam.
Schiphol Amsterdam. © ANP

'Ultrafijnstof vliegverkeer kan gezondheid schaden'

Op en rond Schiphol wordt door het vliegverkeer, vooral door opstijgende vliegtuigen, zoveel ultrafijnstof geproduceerd dat omwonenden mogelijk gezondheidsrisico's lopen. Dat de concentraties ultrafijnstof - minuscule stofdeeltjes die diep in de longen kunnen binnendringen - schadelijke effecten hebben op de gezondheid valt 'niet uit te sluiten', concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in een nieuw rapport.

Met die bevinding onderschrijft het RIVM de conclusies van een eind vorig jaar door TNO gepubliceerd onderzoek. Daarin werd Schiphol voor het eerst als 'een aanzienlijke bron' van ultrafijnstof aangeduid. Dat was voor staatssecretaris Wilma Mansveld (Luchtvaart) aanleiding om het RIVM om nader onderzoek te vragen.

Dat Schiphol veel mensen geluidshinder bezorgt en een forse bijdrage levert aan de uitstoot van CO2 was al langer bekend. Milieuorganisaties grijpen de rapporten van TNO en RIVM over ultrafijnstof nu aan voor een tegengeluid bij de groeiplannen van Schiphol. 'We hebben lang gedacht dat het wegverkeer van en naar Schiphol schadelijker was voor de luchtkwaliteit dan de vliegtuigen zelf, maar dat is niet zo', zegt Ivo Stumpe van Milieudefensie.

Die organisatie zegt dat het voor wetenschappers wel vaststaat dat ultrafijne stofdeeltjes gezondheidsschade kunnen aanrichten. Het RIVM trekt die conclusie nog niet, wijst op het bestaan van verschillende soorten ultrafijnstof (deeltjes in de lucht, kleiner dan 0,1 micrometer) en bepleit nader onderzoek.

Kanttekening

Als je kijkt naar de bron van ultrafijnstof en in dit geval het hogere aandeel zwaveldioxine, dan ligt de conclusie voor de hand dat jarenlange blootstelling nadelige effecten heeft op de gezondheid

Ivo Stumpe

Stumpe: 'Als je kijkt naar de bron van ultrafijnstof en in dit geval het hogere aandeel zwaveldioxine, dan ligt de conclusie voor de hand dat jarenlange blootstelling nadelige effecten heeft op de gezondheid. Mensen die dicht op Schiphol wonen, zullen er althans niet gerust op zijn. Er is natuurlijk niets tegen nóg eens extra onderzoek, maar bij al die bombastische geluiden over die o zo noodzakelijke groei van Schiphol mag deze kanttekening ook wel eens worden gemaakt.'

Bij metingen in de omgeving van de luchthaven stuitte het RIVM soms op concentraties ultrafijnstof die overeenkwamen met die door het wegverkeer in binnensteden wordt aangericht. Problemen met luchtvervuiling hebben veel steden ertoe aangezet maatregelen te treffen: van het weren van bepaalde dieselauto's tot het inrichten van milieuzones.

Ivo Stumpe van Milieudefensie verwijst naar het VW-schandaal en de gemanipuleerde emissiecijfers. 'Uiteraard is dat schandalig, maar een feit is wel dat auto's in de loop der jaren veel schoner zijn geworden. We kunnen geen roetfilter op een straalmotor zetten. We hebben de zwavel uit de diesel gehaald, maar bij kerosine lukt dat maar niet. Dat zou al tot een beetje minder luchtvervuiling leiden. De luchtvaart blijft maar groeien en zal uit zichzelf nooit verduurzamen.'

Verder onderzoek

Het RIVM zegt dat de meetgegevens van ultrafijnstof bij Schiphol overeenkomen met concentraties bij andere, internationale luchthavens zijn aangetroffen. Veel internationale onderzoeksgegevens zijn er overigens niet, zegt het instituut. Ook de GGD Amsterdam dringt aan op verder onderzoek naar gezondheidsrisico's.

Milieu- en gezondheidsvraagstukken kwamen woensdag tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over het luchtvaartbeleid maar mondjesmaat aan bod, zegt Ivo Stumpe, zelf een van de sprekers tijdens die bijeenkomst. 'De directie van Schiphol repte met geen woord over milieu of hinder. Die roept alleen maar het beeld op dat Nederland in elkaar stort als Schiphol niet nog meer kan groeien.' Stumpe noemt het 'kinderachtig' dat staatssecretaris Mansveld het RIVM-rapport kort na de hoorzitting naar de Tweede Kamer stuurde.