''Ufo-gekkie' kan geen wetenschapper zijn'

Mensen die in alle ernst menen dat we door ufo's worden bespied, draaien de bewijslast om: de wetenschap moet maar aantonen dat het niet zo is. Dat stelt Dap Hartmann, astronoom en universitair docent aan de TU Delft.

© ANP KIPPA. Het Roswell UFO Mysterie in 96/97

De discussie over het al dan niet bestaan van ufo's en buitenaards leven wordt helaas vertroebeld door de ongefundeerde obsessie van 'ufo-gekkies' die beweren dat buitenaardse wezens in hun ufo's de aarde regelmatig bezoeken. Het 'bewijs' daarvoor bestaat voornamelijk uit buitensporige fantasie en krankzinnige paranoia.

Weinig sterrenkundigen betwijfelen dat er ook elders in het onmetelijke heelal leven bestaat. Met 100 miljard sterrenstelsels die elk 100 miljard sterren bevatten, is de kans dat in de afgelopen 13,7 miljard jaar alleen op aarde leven is ontstaan statistisch gezien bijzonder klein. Afgezien van de hypothese dat een goddelijk opperwezen onze planeer heeft uitverkoren voor zijn/haar schepping, is het zeer aannemelijk dat er buitenaards leven bestaat. Hoe dat eruitziet, is volstrekt onbekend want er is nog geen enkel bewijs voor buitenaards leven gevonden.

Al eeuwenlang zien mensen vreemde verschijnselen in de lucht. Er bestaan veel vage foto's en onduidelijke filmpjes van 'vliegende schotels' en bewegende lichten. Vanaf de jaren vijftig werden die aangeduid als unidentified flying objects, ufo's. In de meeste gevallen bleek het bedrog te zijn, een astronomisch of atmosferisch verschijnsel, een weerballon, een vliegtuig, een vuiltje op de lens of een andere aards verschijnsel. De resterende waarnemingen worden door wetenschappers gekwalificeerd als 'ongeïdentificeerd' en door ufo-gekkies als 'bewijs voor het bestaan van buitenaardse ruimtevaartuigen'.

Ufo-gekkies
Wetenschappers baseren stellige uitspraken op harde bewijzen. Ufo-gekkies trekken verregaande conclusies zonder enig concreet bewijs en eisen vervolgens dat wetenschappers aantonen dat het niet zo is.

Talloze wetenschappers hebben zich gebogen over de hypothese dat buitenaardse wezens de aarde hebben bezocht. De conclusie is telkens dat er geen enkel tastbaar bewijs voor bestaat, en dat bovendien de premisse erg onwaarschijnlijk is. De afstanden in het heelal zijn gigantisch en vrijwel onoverbrugbaar. Tenzij je veel sneller dan het licht kunt reizen - iets wat ufo-gekkies ook gretig geloven, maar waarvoor wederom geen enkel bewijs bestaat. Ook is het onwaarschijnlijk dat intelligente buitenaardse bezoekers geen contact met ons zouden zoeken, anders dan met het handjevol zonderlingen dat beweert ontvoerd te zijn geweest en in de ufo aan een uitvoerig rectaal onderzoek te zijn onderworpen.

Niet onmogelijk, wel erg onwaarschijnlijk. Zoals Carl Sagan het verwoordde: 'Extraordinary claims require extraordinary evidence.'
Astronomen zijn uitermate geïnteresseerd in buitenaards leven, zeker als het intelligent leven betreft. Inmiddels is het bestaan aangetoond van 755 planeten rondom andere sterren, en we zoeken al tientallen jaren met grote radiotelescopen naar signalen van buitenaardse intelligentie. Tot nu toe heeft deze Search for Extra Terrestrial Intelligence (SETI) niets opgeleverd. Onze eigen radiosignalen hebben sinds de eerste wereldwijde televisie-uitzending in 1936 slechts een schamele 75 lichtjaar afgelegd, en hooguit 2.000 van de ongeveer 10.000.000.000.000.000.000.000 sterren in het heelal bereikt.

Onwetenschappelijk
In zijn opinieartikel van 30 januari jongstleden prijst godsdienstfilosoof en theoloog Taede Smedes de moed van Coen Vermeeren, directeur van Studium Generale en universitair hoofddocent aan de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft. Hij noemt het onwetenschappelijk dat Vermeeren 'de mond wordt gesnoerd vanwege het gejammer van een ideologisch gedreven vereniging'. Hij doelt op stichting Skepsis, die hoog aanzien geniet in de wetenschappelijke wereld. In het comité van aanbeveling zitten onder meer Piet Borst, Ed van den Heuvel, Gerard 't Hooft, Cees de Jager en Vincent Icke.

Vermeeren zegt over Skepsis: 'die branden je altijd af zonder zinnig argument'. Hij geeft regelmatig lezingen over ufo's, en speelt daarin aanvankelijk de nieuwsgierige ingenieur die de vele ufo-meldingen wetenschappelijk wil onderzoeken. Aan het einde van de lezing komt echter zijn ware overtuiging naar buiten: aliens cirkelen rond de aarde in hun ufo's en beschikken over revolutionaire technologieën die al onze aardse problemen (klimaatverandering, energie) kunnen oplossen: 'We hoeven ze het alleen maar te vragen'. Dat is blijkbaar nog niet gebeurd. Het bewijs voor deze extraordinary claims zijn anekdotes van (veelal inmiddels overleden) piloten en militairen die het allemaal met eigen ogen hebben gezien.

De TU Delft heeft Vermeeren enige tijd geleden onder curatele geplaatst. In zijn functie als universitair hoofddocent en directeur Studium Generale mag hij niet meer dergelijke nonsens verkondigen. Vermeeren gaat echter vrolijk door, en beroept zich op de vrijheid van meningsuiting. Ook spreekt hij van een internationaal complot waarbij de overheden van Nederland en de Verenigde Staten hem tegenwerken om de waarheid openbaar te maken.

Ufo's bestaan
In De Telegraaf zegt hij: 'Waarom dat gebeurt weet ik niet. Misschien omdat we nou eenmaal in een patentwereld leven. [...] Als wetenschapper steek je je nek uit als je zegt dat ufo's bestaan. Ik durf het publiekelijk te zeggen.'

Dat maakt hem tot een held binnen de ufo-gemeenschap maar tot een malloot binnen de wetenschap. Vermeeren diskwalificeert zichzelf als wetenschapper omdat hij het vermogen mist om zin en onzin van elkaar te onderscheiden. Ufo-gekkies mogen best vrij rondlopen, maar niet als wetenschappelijk medewerker aan een gerenommeerde universiteit.

Dap Hartmann is astronoom en publicist. Hij werkt als universitair docent bij de TU Delft.

 Onze eigen radiosignalen legden sinds 1936 slechts 75 lichtjaren af  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.