'Strijd tegen verzilting kustprovincies moet slimmer'

Waterbeheerders in Nederland moeten slimmer opereren in de strijd tegen de verzilting van de kustprovincies, die landbouw en drinkwatervoorziening bedreigt. Dat zegt Joost Delsman, hydroloog bij onderzoeksinstituut Deltares, op grond van zijn promotieonderzoek. Maandag verdedigt hij zijn proefschrift aan de VU in Amsterdam.

Gemaal in de Zuidplaspolder (Z-H). Uit de ondergrond van West-Nederland komt oeroud zeewater omhoog. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het zoute water komt voor een groot deel omhoog vanuit de ondergrond, waar oeroud zeewater ligt opgeslagen: zevenduizend jaar geleden lag West-Nederland grotendeels onder water en was wat nu Noord- en Zuid-Holland is waddengebied. In de Haarlemmermeer, waar Delsman een deel van zijn onderzoek uitvoerde, komt dit eeuwenoude grondwater sinds de inpoldering van 1852 als zoute kwel omhoog. 'En het neemt toe', zegt hij. 'Over vijftig jaar zal er ongeveer 25 procent meer zout opwellen dan nu.'

Het zout komt uiteindelijk in het slootwater terecht, dat landbouwers in droge perioden gebruiken om de grond te beregenen. Dat is slecht voor de gewassen. Om die reden worden de sloten elke zomer, van april tot en met oktober, doorgespoeld met zoet water uit de Rijn. Maar dat wordt lastiger, legt Delsman uit.

Hartstikke zout

'Op dit moment hebben we gemiddeld eens in de tien jaar zo'n droge zomer dat er een tekort aan rivierwater ontstaat, maar de verwachting is dat dit door de klimaatverandering steeds vaker zal gebeuren.' Bovendien bereikt het zoete water lang niet alle sloten in de polder, bleek uit Delsmans onderzoek. 'Het neemt vaak de kortste weg, van de inlaat van het zoete water naar het gemaal dat de polder drooghoudt. Veel sloten zijn nog hartstikke zout.'

De oplossing kan uit simpele ingrepen bestaan: het water dieper het gebied in sturen door het slotenpatroon aan te passen en stuwen en buizen aan te leggen; schotten plaatsen, om te bewerkstelligen dat het zoete water langer van de zoute gebieden gescheiden blijft; en pas overgaan tot doorspoelen als het nodig is, in plaats van de hele zomer door.

Symptoombestrijding

Het blijft symptoombestrijding, geeft Delsman toe, maar het probleem bij de bron aanpakken is geen optie. 'Dan zouden we alle polders weer onder water moeten zetten.' En overstappen op gewassen die beter tegen zout kunnen: er ligt al zeekraal in de supermarkt. 'Vooralsnog kunnen de landbouwers met zoute teelt niet op grote schaal voldoen aan de eisen van de consument', aldus Delsman. Bovendien exporteren we veel fruit en groente, juist dankzij de ruime beschikbaarheid van zoet water tot nu toe.

Dolf Kern van het hoogheemraadschap Rijnland is enthousiast over het onderzoek. 'Het heeft nieuwe inzichten opgeleverd, waar we zeker iets mee gaan doen.'

Volgens Nick van de Giesen, hoogleraar watermanagement aan de TU Delft, die zelf niet bij het onderzoek betrokken was, is er al veel aandacht voor verzilting. 'Maar we moeten inderdaad slimmer gaan doorspoelen: alleen waar en wanneer het nodig is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.