'Robotisering kost minder Nederlandse banen dan gevreesd'

Robots krijgen vooralsnog moeilijk voet aan de grond op de Nederlandse werkvloer. Ondanks de vrees dat ze op grote schaal banen van mensen zullen inpikken, is het toekomstvisioen van een 'arbeidsloze robotsamenleving' in Nederland nog heel ver weg.

Demonstratie tijdens de World Robot Conference in Beijing Beeld afp

Dit concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het dinsdag verschenen onderzoek 'De robot de baas: de toekomst van werk in het Tweede Machinetijdperk'. Het adviesorgaan voor de regering onderzocht de gevolgen van robots, computers en andere vormen van automatisering voor de toekomstige werkgelegenheid. Minister Asscher (Sociale Zaken) waarschuwde vorig jaar dat robots en andere technologie de komende decennia een drastisch effect zouden kunnen hebben op het aantal menselijke banen. 'Ze zijn goedkoop, snel, nooit ziek en werken 24 uur per dag', zei Asscher over robotarmen, magazijnrobots, zelfrijdende auto's en andere robotica. 'Ze vragen nooit om loonsverhogingen, worden niet vertegenwoordigd door vakbonden en staken niet.'

De opmars van de robot loopt in Nederland echter nog niet zo'n vaart, concludeert de WRR. Voor elke 10 duizend werknemers zijn er in Nederland nu 93 robots. Dat is veel minder dan bij robotica-koplopers Zuid-Korea (437 per 10 duizend) en Japan (323 per 10 duizend). Maar bijvoorbeeld ook in Duitsland (282), België (169) en Italië (153) is de robotdichtheid aanmerkelijk hoger.

Barrières

Voor de robotstudie van de WRR sprak onderzoeker Fabian Dekker met bedrijven over waarom het nog niet wil vlotten met robotica op de werkvloer. Bedrijven staan veelal welwillend tegenover technologische verandering, maar vinden robots vaak nog te duur, of lopen tegen culturele barrières aan. 'De technologie is verder dan de maatschappij aankan', zegt de hr-directeur van een grote softwareontwikkelaar. Ouden van dagen voelen bijvoorbeeld nog weinig voor robothanden aan het bed in plaats van een verpleeghulp van vlees en bloed. Zorgen om het verdienmodel en wispelturig overheidsbeleid zijn voor bedrijf extra redenen om maar mondjesmaat te investeren in robotica. Tegelijkertijd is het niet ondenkbaar dat robotisering in de toekomst ook in Nederland een hogere vlucht zal nemen, doordat de kosten dalen en jongere generaties minder moeite hebben met robots, concludeert Dekker.

Werkgelegenheid

De WRR schrijft dat robotisering en digitalisering de komende jaren minder banen zullen kosten dan gevreesd. De voorspelling dat de helft van de banen in de komende twintig jaar zal verdwijnen acht de WRR onwaarschijnlijk. Er zullen immers ook nieuwe banen bijkomen, aldus het adviesorgaan. Nieuw is deze constatering echter niet. Ook een geruchtmakende studie van Oxford-onderzoekers Frey en Osborne uit 2013 maakte al het voorbehoud dat technologische vooruitgang in de toekomst ook veel nieuwe banen zou kunnen creëren. In hun studie becijferden Frey en Osborne dat in twintig jaar tijd 47 procent van alle huidige Amerikaanse banen kunnen worden overgenomen door computers en andere technologie. De Volkskrant berekende vorig jaar op basis van de Oxford-studie dat in Nederland de komende twee decennia vier op de tien werknemers vervangen kunnen worden door machines. Maar los van mogelijke nieuwe banen door technologische vooruitgang zou de werkgelegenheid in sommige moeilijk automatiseerbare beroepen juist wel eens kunnen toenemen. Tegenwoordig werkt bijvoorbeeld een veel groter deel van de beroepsbevolking in het onderwijs, de horeca en de zorg dan enkele decennia geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.