'Optreden inspectie bij ziekenhuis Eemland lamlendig'

Hoe bevalt het in Eemland, heet de nieuwe brochure van de afdeling verloskunde van het ziekenhuis Eemland in Amersfoort. Het is een gewaagde titel, gelet op de klachten die de gynaecologen van het Amersfoortse ziekenhuis de afgelopen vier jaar op hun bord kregen....

Van onze verslaggever

Hans Moleman

AMERSFOORT

Eemland kwam vorig jaar al in het nieuws vanwege problemen bij de afdeling. De inspectie voor de gezondheidszorg stelde een onderzoek in, met als resultaat dat het ziekenhuis beterschap beloofde. Daarmee leek de zaak afgedaan. De precieze aard en omvang van de incidenten bleven grotendeels onbekend.

Nu pas, naar aanleiding van een uitzending van het tv-programma Zembla, blijkt hoe ernstig de problemen in Amersfoort waren. Gynaecologen sprongen onzorgvuldig om met noodgevallen, er werden verkeerde diagnoses gesteld, patiënten werden onvolledig geïnformeerd.

Drie van de vijf betrokken gynaecologen zijn in de loop van verleden jaar vertrokken bij het ziekenhuis. Eén is inmiddels met pensioen, de twee anderen hebben een andere werkkring gevonden, waaronder een privékliniek in Spanje.

Hoeveel van de tien dodelijke gevallen (drie vrouwen, zeven baby's) het gevolg zijn geweest van gebrekkige behandeling is onduidelijk. Volgens advocaat mr. A. Vogelzang zijn er aanwijzingen dat in ieder geval vijf baby's 'door calamiteiten en complicaties op de afdeling' stierven. Zij heeft de zaken in behandeling in verband met schadeclaims.

Ze is hard in haar oordeel over deze affaire. 'De inspectie heeft lamlendig opgetreden bij Eemland.' Ze vindt dat directeur patiëntenzorg Sikkens op non-actief moet worden gesteld en de afdeling verloskunde tijdelijk moet worden gesloten, totdat orde op zaken is gesteld.

De problemen in Amersfoort doen denken aan de affaire die het Elkerliek-ziekenhuis in Helmond enkele jaren geleden doormaakte. Daar kwam de afdeling gynaecologie ook in opspraak door aanhoudende klachten over onzorgvuldig medisch handelen. De inspectie voor de gezondheidszorg kwam tot de slotsom dat de situatie op de afdeling verloskunde in Helmond 'wanordelijk' was. Volgens de inspectie waren vier baby's hierdoor overleden.

De chaos in Helmond was het gevolg van een ruzie tussen de vijf vrouwenartsen in het ziekenhuis over de verdeling van de winst van hun maatschap. Ze spraken niet meer met elkaar en lieten veel werk over aan arts-assistenten. De directie zag door de sterke positie van de maatschap geen kans om tijdig in te grijpen. Na de affaire werden nieuwe gynaecologen aangetrokken en betere afspraken gemaakt.

Een poging van justitie om een van de Helmondse artsen wegens de dood van een ongeboren tweeling uit zijn beroep te zetten mislukte. De rechtbank oordeelde wel dat de man nalatig was geweest, maar kwam niet tot een veroordeling, omdat dood door schuld volgens de wet niet op ongeboren kinderen van toepassing is.

De betrokken gynaecoloog zette zijn beroep voort in Duitsland. Het ziekenhuis Eemland heeft geprobeerd de problemen op zijn afdeling verloskunde vooral in stilte te regelen. In het jaarverslag over 1995 van de klachtencommissie van het ziekenhuis wordt gynaecologie niet genoemd. Er wordt slechts in algemene zin gemeld dat er acht klachten over artsen waren.

Die 'behelsden onder meer onvoldoende communicatie, gebrek aan overleg en overdracht, alsmede onvoldoende informatieverstrekking aan patiënten'. De commissie meldt verder alleen dat zij de directie het advies heeft gegeven 'maatregelen te treffen ter verbetering'.

De directie probeerde ook journalisten van publicatie af te brengen. Het mocht niet baten.

Ook op de redactie van Zembla werd recentelijk tevergeefs druk uitgeoefend.

Volgens het Provinciaal Patiënten/Consumenten Platform Utrecht zijn de problemen bij de afdeling verloskunde in Amersfoort, ondanks het vertrek van een deel van de gynaecologen en toegezegde verbeteringen, ook nog niet opgelost. Het platform, een door de provincie gesubsidieerde waakhond voor de medische zorg, baseert zich hierbij op nieuwe klachten die in het najaar binnenkwamen.

De ernstigste klacht, daterend uit oktober, betreft weer een doodgeboren baby. Ook werd een keer zonder de voorgeschreven toestemming van de patiënt een andere operatie uitgevoerd.

Voor mr H. Blaauwbroek, directeur van het patiëntenplatform, zijn deze nieuwe incidenten aanleiding om op te roepen tot een boycot van de afdeling. Het leidde woensdag en donderdag tot veel verontruste telefoontjes van vrouwen die een afspraak voor opname in Eemland hebben. De oproep is een zwaar middel, erkent Blaauwbroek. 'Maar we hebben lang genoeg gewacht op verbeteringen, en het werkt nog steeds niet goed op die afdeling.'

Hij heeft ook kritiek op de rol van de inspectie voor de gezondheidszorg. Die heeft het onderzoek bij Eemland vorig jaar overgelaten aan de beroepsvereniging van gynaecologen. Een beslissing die ook de Nijmeegse medisch jurist prof. Hubben niet juist acht, gezien de lange reeks klachten.

Een woordvoerster van het ministerie van Volksgezondheid verdedigt de handelwijze van de inspectie. 'De gynaecologische vakbroeders konden de problemen het beste beoordelen.' Volgens haar heeft de inspectie eind vorig jaar nog een visitatie uitgevoerd. 'Toen was alles in orde.' Vooralsnog ziet het ministerie in de nieuwe klachten geen aanleiding tot ingrijpen.

Volgens mr. Blaauwbroek speelt mee dat de inspectie voor de gezondheidszorg vorig jaar een andere rol heeft gekregen. Door nieuwe wetgeving is vastgelegd dat ziekenhuizen zelf meer verantwoordelijkheid hebben voor het waarborgen van de kwaliteit van de zorg. De eigen klachtencommissies spelen daarbij een hoofdrol. Een commissie heeft echter eerder de neiging om kwesties binnenskamers te regelen, zo signaleert Blaauwbroek.

'Inspecteurs klagen intern ook over de nieuwe rolverdeling.' De Nationale Ombudsman en de landelijke vereniging van patiëntenplatforms hebben al eerder erop gewezen dat de inspectie gezondheidszorg haar taak niet kan waarmaken.

Eemland wil nog niet reageren. De directie heeft voor vandaag een persconferentie belegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.