'Leugentje om bestwil maakt liegen makkelijker'
© THINKSTOCK

'Leugentje om bestwil maakt liegen makkelijker'

Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze keer: 'Leugentje om bestwil maakt grote leugens vertellen makkelijker'

'Kleine leugens zijn niet zo onschuldig als je denkt', kopt de Daily Mail. Het vertellen van leugentjes om bestwil activeert een gebied in de hersenen waardoor er gemakkelijker grotere leugens worden verteld, meldt nu.nl. Ook op faqt.nl staat te lezen dat 'onze hersenen wennen aan steeds grotere oneerlijkheid, waardoor bedrog makkelijker wordt.'

Zou het echt zo erg zijn? We pakken de studie erbij, van onderzoekers van de universiteit van Londen die verscheen in Nature Neuroscience.

Tachtig proefpersonen moesten schatten hoeveel muntstukken er in een vaas zaten en deze schatting via een computer naar een onzichtbare partner sturen. In bepaalde scenario's was het voor de proefpersoon voordelig om te liegen over het aantal muntstukken, omdat ze dan het extra geld mochten houden.

Amygdala's

Naar mijn mening kunnen de onderzoekers alleen stellen dat het iets met emoties in het algemeen te maken heeft

Stephan Schleim, psycholoog van Rijksuniversiteit Groningen

Tijdens de experimenten registreerden de onderzoekers onder meer de activiteit van de amygdala's, twee amandelvormige hersenstructuren die een belangrijke rol spelen in onze emotionele huishouding.

Hoe oneerlijker de proefpersonen in de loop van de experimenten waren, hoe lager de activiteit van de amygdala's. De onderzoekers stellen dat deze verlaagde activiteit de hersenen minder vatbaar maakt voor negatieve emoties. En hoe minder negatieve emoties de proefpersonen voelen, hoe oneerlijker ze in de toekomst zijn.

In deze redenering zit een speculatieve gedachtesprong, zegt psycholoog Stephan Schleim van Rijksuniversiteit Groningen, niet betrokken bij de studie. 'Amygdala's komen vaak naar voren in onderzoek naar emoties. Naar mijn mening kunnen de onderzoekers alleen stellen dat het iets met emoties in het algemeen te maken heeft. Dat het negatieve emoties zijn, is speculatie.'

Speculatie

Mogelijk liegen de proefpersonen meer tijdens dit experiment omdat ze er niet voor gestraft worden

Amaitai Shenhav, psycholoog aan de Brown universiteit

Onderzoekleidster Tali Sharot is het eens met de kritiek van Schleim. 'Of het een negatieve emotie is, dat is alleen speculatie, gebaseerd op de hersendelen die we bestudeerden', vertelt ze aan The New York Times.

Bovendien suggereren de onderzoekers dat minder actieve amygdala's kunnen verklaren waarom sommige mensen geleidelijk oneerlijker worden. Hierbij denken zij aan een verandering op lange termijn, over maanden of zelfs jaren. De activiteitsverschillen die binnen enkele minuten in zo'n experiment worden gemeten, zijn waarschijnlijk niet blijvend. 'Ik denk niet dat de proefpersonen na een paar keer liegen in een hersenscanner ineens met andere amygdala's naar huis gaan,' aldus Schleim. 'Dan zou het experiment zelfs onethisch zijn.'

In de New York Times waarschuwt ook Amaitai Shenhav, psycholoog aan de Brown universiteit en niet betrokken bij het onderzoek, voor het generaliseren van de resultaten. 'Mogelijk liegen de proefpersonen meer tijdens dit experiment omdat ze er niet voor worden gestraft. Ze denken dat liegen in deze omgeving niet zo slecht is.'