'Jaarlijks 134 duizend werknemers slachtoffer van ongewenste seksuele aandacht' - klopt dit wel?
© ANP

'Jaarlijks 134 duizend werknemers slachtoffer van ongewenste seksuele aandacht' - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: Jaarlijks zijn 134 duizend werknemers in Nederland slachtoffer van ongewenste seksuele aandacht van collega's.

Van wie komt de claim?

Suggestieve appjes, mailtjes en soms aanrandingen. Elk jaar zijn 134 duizend mensen de dupe van seksueel wangedrag van collega's en leidinggevenden, meldde RTL Nieuws onlangs. De Telegraaf, Metronieuws en het Algemeen Dagblad namen het bericht over.

Klopt de claim?

Liefst 46 duizend mensen vulden vorig jaar de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO in. 'Niet eerder werd duidelijk dat de omvang van ongewenste seksuele aandacht op de werkvloer zo groot is', schreef RTL Nieuws daarop.

1,8 procent heeft er last van, aldus RTL Nieuws. Oftewel 134 duizend werknemers. Vooral jonge vrouwen zijn de dupe.

Het cijfer blijkt eigenlijk nog net iets hoger te zijn: 2,1 procent. 1,8 is het cijfer van 2015. TNO voert al jaren dit soort onderzoek uit. In 2003 voelde nog 5,3 procent van de werknemers zich seksueel geschoffeerd. Dat lokte destijds koppen uit als 'Nederland blijft een paradijs voor billenknijpers' (Volkskrant), en 'Handjes thuis' (Quote).

In 2006 is nog ruim 3 procent seksueel geïntimideerd, het jaar daarop is dat aandeel gekrompen tot 1,8 procent

Trek die 5,3 procent door naar de hele populatie en je hebt het over ongeveer 370 duizend mensen. Een enorm verschil met nu. Hoe zit dat?

'Die studie over 2003 was een pilot', zegt TNO-onderzoeker Wendela Hooftman. Een meer representatieve enquête startte twee jaar later, laat ze weten. Toen, in 2005, ging het om 3,3 procent. Nog steeds aanzienlijk meer dan nu.

De manier van bevragen blijkt de uitkomst enorm te beïnvloeden. Dat ontdekken we wanneer we de studies van 2005 tot en met 2016 met elkaar vergelijken. De grafiek vertoont een duidelijke knik. In 2006 is nog ruim 3 procent seksueel geïntimideerd, het jaar daarop is dat aandeel gekrompen tot 1,8 procent.

We balen dat de wijzigingen in formulering, lay-out en context zo'n effect op de uitkomst hebben

TNO-onderzoeker Wendela Hooftman

De verklaring: in 2006 had de vraag over seksueel overschrijdend gedrag door collega's en chefs nog een prominente plek onder de kop 'Agressie en discriminatie'. Het jaar daarna verhuist hij naar een ander kopje en staat hij niet meer bovenaan.

Hooftman denkt dat respondenten zich vanaf 2007 eerder in de vragenlijst beklagen over seksuele intimidatie, bijvoorbeeld bij een vraag over conflicten met collega's. Mensen zijn hun ei al kwijt op het moment dat ze bij de vragen belanden die specifiek over seksueel wangedrag gaan. 'We balen dat de wijzigingen in formulering, lay-out en context zo'n effect op de uitkomst hebben.'

Zijn er meer cijfers? De Rutgers Stichting verwijst naar TNO. Vakbond FNV dan? Die bellen we net te vroeg. FNV start binnenkort een studie.

Conclusie

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden. Lees hier eerdere afleveringen.

1,8 procent is mogelijk een onderschatting. Eerdere enquêtes, waarin de vraag over seksuele intimidatie een prominentere plek had, kwamen boven de 3 procent uit. In absolute aantallen heb je het dan over ruim 200 duizend werknemers.


Een selectie uit onze artikelen over #metoo

Begrijpt u de MeToo-discussie nog niet? Aaf heeft een ezelsbruggetje bedacht. Misbruik en intimidatie: niet leuk, seks met aantrekkelijke mensen: wél leuk (+)

Bij seksuele intimidatie is sprake van een glijdende schaal. Maar in de discussie zit iedereen in zijn eigen groef. Hoe kun je die glijdende schaal beoordelen? Hoe kom je uit dat eigen referentiekader? Lezers over hoe nu verder in het #MeToo-debat.

'De bekentenissen op #MeToo over seksueel machtsmisbruik moeten leiden tot cultuurverandering', schrijft Hans Wansink in het Commentaar.

Saskia Noort zweeg jaren over haar verkrachting. 'Ik zweeg omdat ik bang was voor ongeloof en het verdriet van anderen.'

Met de hashtag #MeToo delen duizenden Nederlandse vrouwen hun ervaringen met seksueel misbruik en intimidatie op sociale media. De actie moet seksueel geweld uit de taboesfeer halen, en aantonen hoe wijdverbreid het is.