Interview Aimée Plukker

‘In Rome begon het consumptietoerisme’

Het moderne toerisme, gericht op massa en consumptie, kent zijn oorsprong voor een groot deel in het Rome vlak na de Tweede Wereldoorlog. Dat concludeert masterstudent geschiedenis Aimée Plukker (Universiteit van Amsterdam), die met haar scriptie donderdag de Volkskrant IISG scriptieprijs 2018 won.

Beeld uit de film Roman Holiday (1953) van William Wyler. Beeld HH

Waarom ben je onderzoek gaan doen naar Rome?

‘Na de Tweede Wereldoorlog gebeurde in de periode 1947 tot 1957 in Rome iets heel interessants. In Amerika begon het verhaal van die stad als geboorteplek van de oude westerse wereld plots enorm te leven. Amerika zag zichzelf als redder van de beschaving – een gevoel dat tijdens de Koude Oorlog alleen maar sterker werd. Die beschaving had zijn wortels in Rome, dachten de Amerikanen.

Via het Marshallplan had de VS beloofd de Europese economie weer op gang te helpen. Dat ging onder andere via de stimulering van het toerisme. In de stad ontstond daardoor een samenspel van culturele en politieke ambities, zowel bij de Italianen als de Amerikanen. Ik vond dat een fascinerende periode om te bestuderen.’

Hoe ontwikkelde de Amerikaanse kijk op Rome zich?

‘Ze gingen zich echt opstellen als leiders. Ze hadden sterk het gevoel: wij nemen het hier wel even over. Dat was een behoorlijk machtsspel. Je zag de gevolgen van die houding zelfs bij Amerikaanse toeristen. Die hadden als ze op bezoek waren het idee ‘wij hebben Europa bevrijd en steken hier veel geld in’. Ze gedroegen zich als weldoeners.’

Aimée Plukker won de Volkskrant IISG scriptieprijs 2018. Beeld Aimée Plukker

Gebeurde dat alleen in Rome zo, of ook in andere grote steden?

‘Dat is nog een open vraag. Ik wil daar graag vervolgonderzoek naar doen. Ik ben nu een voorstel aan het schrijven voor een promotieonderzoek waarin ik Rome met Amsterdam en Berlijn wil vergelijken.

Die investering in het Marshallplan is natuurlijk Europabreed, dus wat dat betreft verwacht je daar ook iets interessants. Berlijn kreeg een heel gekke rol, als buffer tussen het Westen en de Sovjet-Unie. En Amerikanen vonden Nederland al langer fascinerend. Tegelijk is Rome ook uniek. Er heerste het hele specifiek gevoel dat dáár de wortels van de beschaving lagen. Dat gaf de stad veel glamour.’

Kreeg die glamour ook de nadruk bij het toerisme?

‘Ja. In de tijd van het fascisme had je in Italië ook al toerisme, maar dat was anders. Het was iets elitairder, meer gericht op leren door een nieuwe plek te bezoeken. Het Amerikaanse toerisme was gericht op ontspanning. Lekker eten en drinken, mooie kleding kopen. Het was de opkomst van het consumeren als toerist, de opkomst van het huidige massatoerisme.

In de archieven die ik in Rome bezocht, vond ik promotiemateriaal uit die tijd. Daarin krijgt die glamour ook de nadruk. Dan zie je foto’s van Elizabeth Taylor die een avondjurk uitzoekt. Gary Cooper in een kledingzaak. Maar ook Winston Churchill, Alfred Hitchcock, Frank Sinatra. Die luxe, dat Hollywoodgevoel, dat kwam steeds weer terug.’

Je hebt voor je onderzoek ook Hollywoodklassieker Roman Holiday bekeken. Wat vond je daar zo interessant aan?

‘De film toont eigenlijk de hele ontwikkeling die ik in mijn scriptie beschrijf. In de film wordt Audrey Hepburn, een prinses, tijdens een bezoek aan Rome verliefd op een Amerikaanse journalist (Gregory Peck). Dat laat het beeld zien dat Amerika voorstond: dat toerisme democratiserend werkt, dat klassenverschillen erdoor verdwijnen. Bovendien zie je in de film heel sterk die hang naar consumptie terugkomen. Hepburn drinkt champagne, eet een ijsje op de Spaanse trappen, neemt een trekje van haar eerste sigaret. Ze beleeft in de film echt het ideaalbeeld van hoe een moderne vakantie eruit moet zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.