Chemopatiënten kweken stiekem cannabis

'Staatswiet' blijkt soms ineffectief

Duizenden ernstig zieke Nederlanders kunnen bij de apotheek 'staatswiet' krijgen. Die werkt bij veel patiënten niet goed. Sommigen telen daarom zelf wiet. Ook Rudolf Hillebrand. Tot de politie kwam.

Hiv-patiënt Rudolf Hillebrand teelt in zijn Amsterdamse bovenwoning cannabis. De wiet helpt hem de bijwerkingen van zijn medicatie te verzachten. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op een donderdagavond in december namen politieagenten het medicijn in beslag dat Rudolf Hillebrand al jaren in leven houdt. De oud-verpleegkundige prikte zich 20 jaar geleden aan een naald, liep hiv op, en overleeft sindsdien dankzij een straf regime van pillen die hem echter zo misselijk maken dat hij cannabis nodig heeft tegen het braken. Vijf gram wiet per dag gebruikt hij maar de kosten, 500 euro per week, kon hij niet langer opbrengen. Bijna failliet en met een verslechterde gezondheid begon hij afgelopen zomer met de teelt van zijn eigen mediwiet. Eén oogst van twaalf plantjes kon hij binnenhalen in de slaapkamer van zijn Amsterdamse bovenwoning. Vlak voor de tweede oogst werd hij verraden.

Eind vorige maand is hij verhoord. Een thuiskweker mag vijf plantjes hebben en Hillebrand had er negentien méér. In het proces-verbaal wordt hij omschreven als verdachte van het vervaardigen van softdrugs. Beduusd: 'Ik moest kiezen tussen de wet en mijn leven.'

Maar hij kan toch naar de apotheek? Sinds tien jaar produceert teeltbedrijf Bedrocan wiet op recept; er zijn nu vijf soorten verkrijgbaar die jaarlijks aan ruim tweeduizend patiënten worden verstrekt. Maar de zorgverzekeraar van Hillebrand weigert de cannabis te vergoeden omdat het geen geregistreerd medicijn betreft. Bovendien: de apothekerswiet werkt bij hem niet goed, zegt hij. Er zijn immers tientallen cannabissoorten met uiteenlopende effecten.


Er zijn meer patiënten die zelf cannabis verbouwen omdat alleen die ene wietsoort hun pijn verzacht of spasmes vermindert. 'Er is een ondergronds circuit ontstaan van patiënten die elkaar helpen', zegt Jackie Woerlee, die al jaren een medische wietplantage heeft. Ook zij zegt niet gebaat te zijn bij de apothekerswiet. Vijf jaar geleden leek het erop dat patiënten uit de illegaliteit konden treden, toen de Hoge Raad bepaalde dat MS-patiënt Wim Moorlag zelf cannabis mocht telen. Hij had de plant gevonden die bij hem werkt. Maar het arrest-Moorlag gold alleen voor Moorlag. Andere patiënten moesten hetzelfde recht bevechten.

Gedoogd

Nieuwe Moorlags zijn er nooit gekomen. Een Zuid-Hollands echtpaar kreeg een boete opgelegd, en ook een reumapatiënt werd veroordeeld nadat de politie plantjes van zijn zolder had gehaald. Woerlee, die lijdt aan de ziekte van Crohn en bijna geen darm meer heeft, kreeg van de bestuursrechter gelijk: de noodzaak van thuisteelt werd erkend, haar plantage wordt betaald uit de bijzondere bijstand. Maar juridisch gezien overtreedt ze de Opiumwet, zegt advocaat Barbalique Peters, die Hillebrand en Woerlee bijstaat. De politie gedoogt haar situatie, maar dat kan zomaar voorbij zijn. Woerlee heeft 30 gram cannabis per dag nodig om de eetlust te bevorderen en de pijn te dempen. Haar advocaat: 'Als alles in beslag wordt genomen, overleeft ze dat niet.'

Woerlee en Hillebrand hebben een stichting opgericht (de BSEMC) die wil bereiken dat medische thuisteelt uit het strafrecht gaat. Hillebrand laat de verklaring zien van zijn medisch specialist. Daarin staat dat door de wiet een 'stabiele situatie' ontstaat. Slikt hij zijn pillen niet dan is hij binnen twee jaar dood.

Arno Hazekamp, cannabis-onderzoeker aan de universiteit Leiden en bij teler Bedrocan, erkent dat sommige patiënten mogelijk minder baat hebben bij de variëteiten uit de apotheek. Er zitten immers uiteenlopende werkzame stoffen in de cannabissoorten en ook de cannabisreceptoren in de hersenen zijn niet bij iedereen identiek. 'Patiënten hebben effecten van planten soms zelf ontdekt, de wetenschap loopt achter op de praktijk.'

De vijf apothekerssoorten variëren sterk in samenstelling, zegt hij, juist om zo veel mogelijk patiënten te helpen. Hillebrand en Woerlee koesteren de thuisteelt, zegt hij, en menen dat de hele wereld er dus recht op heeft. 'Maar thuis telen is niet eenvoudig, er zijn weinig patiënten die hun voorbeeld kunnen volgen.' Hazekamp zou liever zien dat de twee hun wiet beschikbaar stellen. 'Dan kan worden onderzocht wat er bijzonder aan is. Het is mogelijk om een nieuwe soort te telen, maar dan moeten we wel begrijpen waarom dat nodig is.'

participatiemaatschappij

Hillebrand weet nog niet of hij wordt vervolgd. Een rechterlijke uitspraak, beseft hij, biedt mogelijk garanties voor de toekomst. Zijn advocaat verwacht dan een positief oordeel: 'Zonder zijn cannabis is hij ten dode opgeschreven.' Ze zal de zaak desnoods zelf aankaarten bij justitie. 'Ik wil een brief van de hoofdofficier dat strafvervolging niet opportuun is.'

Hillebrand laat in zijn slaapkamer zijn nieuwe plantage zien. De politie liet zijn apparatuur en vijf plantjes achter, waarna hij meteen opnieuw begon. 'Ik moet wel', zegt hij. Triest, zegt advocaat Peters, dat patiënten met hun laatste beetje energie een juridisch gevecht moeten aangaan.

Misschien kan Rudolf Hillebrand de wet omzeilen door vrienden te vragen allemaal vijf plantjes voor hem te telen? Mooi idee, zeg hij, een moderne variant van de participatiemaatschappij. 'Maar wat als ergens de oogst mislukt of iemand afhaakt? Dat maakt me te afhankelijk.'

Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over