voorwoordspeciale editie ‘Weer aan het werk’

Wens je kinderen niet toe in interessante tijden te leven

Beeld Iris Frankhuizen

Er was een tijd, niet eens zo lang geleden, dat de tweede helft van augustus gepaard ging met heimelijke opluchting. Aan het einde van die achtste maand waren veel mensen stiekem blij dat ze, nou ja, weer aan het werk mochten. Weinigen spraken dat plezier hardop uit: in landen waar mensen op vakantie gingen, was het een sociale conventie dat ze bij terugkeer op hun werk vertelden dat het allemaal weer heerlijk was geweest op de camping, in de camper, in het bungalowpark, in het boutiquehotel, in de berghut, in het all-inclusive-resort van Corendon, in de Landrover tussen de wilde dieren. 

Maar niet heus: in het weerzien met collega’s bij de koffieautomaat school voor flink wat Nederlanders het werkelijke plezier. Veel droomvakanties waren in de praktijk weken van stress, ruzie en ongemak, bleek uit studies van vrijetijdswetenschappers. In idyllische vakantieoorden zaten gezinsleden ineens boven op elkaar, met alle gevolgen van dien. Funest voor het vakantieplezier was vaak ook de verplichting die mensen zichzelf oplegden om van die vakanties te genieten. Je zit nu op een terras met uitzicht op de Middellandse Zee: wees nou eindelijk eens gelukkig!

Dan de koffieautomaat op het werk. Bijna niemand hoefde daar van zichzelf gelukkig te zijn, en juist daarom waren mensen het daar vaak. Vorig jaar om deze tijd anticipeerden flink wat Nederlanders nog heimelijk op een terugkeer naar de werkvloer. In de achtste maand van het coronajaar 2020 verkeren velen in onzekerheid of er ooit weer een tijd komt dat ze naar kantoor mogen en collega’s in levenden lijve zien in plaats van op een beeldscherm. 

Covid-19 heeft een voorlopig einde gemaakt aan de normaliteit van vliegvakanties én aan de normaliteit van werken in een kantoorgebouw. Veel Nederlanders gaan de komende weken weer aan het werk op dezelfde plaats waar ze het grootste deel van deze zomer hebben doorgebracht: thuis. Als ze collega’s terugzien, is dat op de laptop, niet bij de koffieautomaat. Aardig wat kleinbehuisden hebben deze zomer geklust om voor zichzelf thuiswerkplekken te creëren. Echte optimisten hopen dat gipswandjes helpen tegen lawaaierige huisgenoten tijdens het onlinevergaderen.

Het is de afgelopen maanden vaak betoogd dat het coronavirus een ontwikkeling versnelt die door toedoen van de digitale revolutie al jaren bezig is: een proces waarin de scheiding tussen werk en thuis fluïde wordt, waarin het persoonlijke en het professionele door elkaar gaan lopen. Ruim voor covid-19 de wereld veranderde, waren er al arbeidsdeskundigen die de kantoorbaan van negen tot vijf bestempelden als een relikwie uit de 20ste eeuw. In de 21ste eeuw gaat het werk op de meeste plekken na kantoortijden gewoon door, voor het razendsnel groeiende aantal zzp’ers, maar ook voor het gestaag afnemende aantal Nederlanders met een vaste baan. 

Met hun smartphones hebben mensen tegenwoordig bovendien hun werk altijd bij zich. Weinig werkgevers of opdrachtgevers verklaren dat mensen 24/7 bereikbaar moeten zijn – op veel plekken is dat tegenwoordig wel een ongeschreven regel. Wie collega’s heeft die ’s avonds online werkgerelateerde zaken bespreken, kan zich moeilijk afzijdig houden. 

In de jaren voor covid-19 de wereld veranderde, waren steeds meer mensen ’s avonds thuis op de bank bezig ‘nog even iets voor het werk te doen’. De afgelopen maanden zagen velen zich genoodzaakt niet iets maar álles voor hun werk thuis op die bank doen, of aan de eettafel, of op zolder, of op het balkon, in de aanwezigheid van huisgenoten, buren en huisdieren. 

Wat in het begin een kwestie van een paar weken leek, duurt inmiddels bijna een half jaar. Behoorlijk wat werkgevers verklaren inmiddels dat het thuiswerken wat hen betreft een permanente vorm moet krijgen. Er wordt volop gespeculeerd dat thuiswerken de toekomst is. Over de voordelen van thuiswerken zijn krantenpagina’s volgeschreven. Op Google levert de zoekterm ‘thuiswerken’ meer dan drie miljoen resultaten op, bij de zoekopdracht ‘working from home’ zijn het er 4.380 miljoen.

De exodus van mensen uit kantoorgebouwen zal de belangrijkste erfenis zijn van de coronacrisis, voorspellen trendwatchers. Het jaar 2020 is pas op tweederde, maar heeft hele volksstammen nu al een gewijzigde werkplek, een gewijzigde werkwijze en gewijzigde werktijden bezorgd. En dan is er nog een aanzienlijke groep die zich niet alleen moet bezinnen op een nieuwe werkplek, maar óók op nieuw werk, omdat de coronacrisis een streep zette door hun oude baan. 

De Britten zouden zeggen: wens je kinderen niet toe in interessante tijden te leven. In zulke interessante tijden leven we nu wel. Sterker nog: we zitten midden in een soort arbeidsrevolutie. Daarin kunnen verhalen, tips en ervaringen van deskundigen en lotgenoten voor wat houvast zorgen. In deze speciale Editie wordt op zoveel mogelijk manieren invulling gegeven aan de simpele woorden: weer aan het werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden